Her Çocuk Aynı Değildir: Kıyaslamanın Çocuklar Üzerindeki Görünmeyen Yaraları

“Bak arkadaşın kaç net yaptı.” “Kuzenin senden daha düzenli.” “Sen neden onun gibi değilsin?” Belki birçok aile bu cümleleri fark etmeden kuruyor. Ama bazen bir çocuğun içine en çok işleyen şey, kıyaslanmaktır. Çünkü kıyaslanan çocuk zamanla şunu düşünmeye başlar: “Demek ki olduğum halim yetmiyor…” Oysa her çocuk farklıdır. Kimisi hızlı öğrenir, Kimisi yavaş ama kalıcı öğrenir. Kimisi matematikte iyidir, Kimisi hayal gücüyle parlar. Ama ne yazık ki eğitim sisteminde çoğu zaman çocukların farklılıklarından çok benzer olmaları bekleniyor. Aynı başarı, Aynı tempo, Aynı hedef… Bu durum birçok çocuğun kendini yetersiz hissetmesine neden oluyor. Bugün çocuklarda özgüven eksikliğinin en büyük nedenlerinden biri sürekli karşılaştırılmalarıdır. Çünkü çocuk sadece eleştiriyi değil, sevgiyi de şartlı hissetmeye başlıyor. “Başarılı olursam sevilirim.” “Yüksek not alırsam değerliyim.” Oysa bir çocuğun değeri not ortalaması değildir. Bir çocuk başarısız olabilir. Sınavı kötü geçebilir. Dikkatini toparlamakta zorlanabilir. Ama bunlar onun kötü ya da yetersiz biri olduğu anlamına gelmez. Çocuklar yarış atı değildir. Her çocuğun gelişim süreci farklıdır. Bazı çocuk geç açar ama çok güçlü büyür. Tıpkı doğadaki çiçekler gibi… Bir papatya ile bir gül aynı anda açmaz diye biri diğerinden değersiz olmaz. Asıl önemli olan; çocuğun kendi potansiyelini keşfedebilmesidir. Bugün birçok çocuk ailesini hayal kırıklığına uğratmaktan korkuyor. Bu korku zamanla kaygıya dönüşüyor. Sınav kaygısı, Başaramama korkusu, Yetersizlik hissi… Ve çocuklar bazen sadece yoruluyor. Ailelerin burada dikkat etmesi gereken en önemli şey şudur: Çocuğunuzu başka biriyle değil, kendi gelişimiyle kıyaslayın. Dün yapamadığını bugün yapabiliyor mu? Kendini geliştirebiliyor mu? Çaba gösteriyor mu? İşte asıl başarı budur. Bir çocuk kendini güvende hissettiğinde daha cesur olur. Hata yapmaktan korkmadığında öğrenmeye daha açık hale gelir. Çünkü eğitim baskıyla değil, destekle güçlenir. Ve unutmayalım… Bazı çocuklar yüksek notları değil, sadece kendilerine inanan bir yetişkini bekler.

Betül Mülayim Taşkıran Eğitim ve Öğrenci Koçu