Kitap Okumayan Çocuktan Başarı Beklemek!

Maarif Modelinin En Güçlü Mesajı: Önce Oku, Sonra Anla!
Bir eğitim koçu olarak yıllardır öğrencilerle çalışırken karşılaştığım en önemli sorunlardan biri, çocukların yeterince kitap okumaması.
Matematikte başarısız olan bir öğrenciyle çalışıyoruz. Problemi çözemiyor.
Fen bilimlerinde zorlanan başka bir öğrenciyle karşılaşıyoruz. Deney sorusunu yorumlayamıyor.
Sosyal bilgilerde düşük not alan bir öğrenci, uzun bir metinden çıkarım yapamıyor.
İlk bakışta bunların birbirinden farklı ders sorunları olduğunu düşünüyoruz.
Oysa bazen hepsinin temelinde aynı eksiklik bulunuyor:
Okuduğunu anlayamamak.
Bir çocuğun kitap okumadan hiçbir derste başarılı olamayacağını kesin bir kural olarak söylemek doğru olmaz. Ancak düzenli okuma alışkanlığı geliştirmeyen bir öğrencinin birçok derste önemli bir avantajdan mahrum kaldığını rahatlıkla söyleyebiliriz.
Çünkü okumak yalnızca Türkçe dersinin konusu değildir.
Okumak, öğrenmenin temel araçlarından biridir.
Matematik Başarısının Yolu Bazen Bir Hikâye Kitabından Geçer
Velilerden sık sık şu cümleyi duyuyorum:
“Çocuğum matematiği biliyor ama problemleri çözemiyor.”
Peki, neden?
Çünkü matematik problemi yalnızca işlem yapmaktan ibaret değildir.
Öğrencinin önce soruyu anlaması, verilen bilgileri ayırt etmesi, isteneni belirlemesi ve uygun çözüm yolunu seçmesi gerekir.
Dört işlemi çok iyi bilen bir çocuk, problemde anlatılan durumu anlamıyorsa doğru sonuca ulaşmakta zorlanabilir.
Aynı durum fen bilimleri için de geçerlidir.
Deney sonucunu yorumlamak, neden-sonuç ilişkisi kurmak ve bilimsel bir açıklamayı anlamak güçlü okuma becerileri gerektirir.
Sosyal bilgilerde ise olayları karşılaştırmak, tarihî gelişmeleri değerlendirmek ve metinlerden çıkarım yapmak önemlidir.
Kısacası çocuklarımızın karşısına çıkan sorular yalnızca ne bildiklerini değil, okuduklarını nasıl düşündüklerini de ölçmektedir.
İşte bu nedenle kitap okumak, derslerden bağımsız bir boş zaman etkinliği olarak görülmemelidir.
Maarif Modelinin En Değerli Yönlerinden Biri
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, öğrencilerin bilgiyi ezberlemekten öte anlamlandırmasını, becerilerini geliştirmesini ve öğrendiklerini günlük yaşamla ilişkilendirmesini hedefliyor.
Bu yaklaşımın en değerli taraflarından biri, bana göre okuma, anlama, düşünme ve yorumlama becerilerinin önemini daha görünür hâle getirmesidir.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var.
Bir eğitim modelinde okuma becerilerine önem verilmesi, çocukların kendiliğinden kitap okuma alışkanlığı kazanacağı anlamına gelmez.
Okuma kültürü yalnızca müfredatla oluşmaz.
Evde, okulda ve toplumda desteklenmesi gerekir.
Öğrenciden uzun bir metni yorumlamasını bekliyorsak önce ona düzenli okuma alışkanlığı kazandırmalıyız.
Çünkü okuduğunu anlamakta zorlanan bir çocuğun önüne sürekli daha fazla soru koymak, sorunun temelini çözmeyebilir.
Çocuklara Test Kitabı Alıyoruz, Hikâye Kitabını Unutuyoruz
Bugün birçok aile çocuklarının eğitimi için ciddi fedakârlıklar yapıyor.
Test kitapları alınıyor, yardımcı kaynaklar temin ediliyor, kurslara ve özel derslere bütçe ayrılıyor.
Ancak aynı ailelerin bir kısmında düzenli kitap okuma alışkanlığı yeterince önemsenmiyor.
Çocuğun masasının üzerinde onlarca soru bankası bulunuyor ama ilgisini çekecek bir hikâye kitabı bulunmayabiliyor.
Oysa her kitap aynı beceriyi geliştirmese de nitelikli ve düzenli okuma; kelime hazinesini, metinleri anlama becerisini ve düşünceleri ifade etme gücünü destekleyebilir.
Çocuk farklı hayatlarla tanışır, farklı olayları değerlendirir ve yeni kavramlar öğrenir.
Bir hikâyenin kahramanını anlamaya çalışırken olaylar arasında bağlantı kurar.
Bir metnin devamını merak ederken tahmin yürütür.
Okuduğu bir olay hakkında düşünürken kendi yorumunu geliştirir.
Bütün bunlar eğitim hayatında kullanabileceği önemli becerilerdir.
Kitap Okumayı Ceza Hâline Getirmeyin!
Burada velilere önemli bir uyarıda bulunmak istiyorum.
Çocuklara kitap okumayı sevdirmek istiyorsak okumayı bir ceza gibi sunmamalıyız.
“Ödevini yapmadın, git yirmi sayfa kitap oku!”
“Telefonla çok oynadın, şimdi otur kitap oku!”
Bu yaklaşım, çocuğun zihninde kitap okumayı keyifli bir uğraş olmaktan çıkarıp zorunlu bir göreve dönüştürebilir.
Kitap okumak bir ceza değildir.
Çocukların ilgilerine, yaşlarına ve okuma düzeylerine uygun kitaplar seçilmelidir.
Her çocuğun aynı tür kitabı sevmesini bekleyemeyiz.
Bir çocuk bilim kitaplarını sever, diğeri macera hikâyelerini. Bir başkası tarihî olaylara ilgi duyar.
Önemli olan çocuğu doğru kitapla buluşturabilmektir.
Ayrıca çocukların okudukları kitaplar hakkında konuşmalarına fırsat tanınmalıdır.
“Kaç sayfa okudun?” sorusundan önce “Kitapta seni en çok ne etkiledi?” sorusunu sormayı deneyelim.
Çünkü asıl hedef yalnızca sayfa bitirmek değil, okuduğunu anlamaktır.
Öğretmenler ve Veliler Aynı Hedefte Buluşmalı
Okuma alışkanlığının geliştirilmesi yalnızca Türkçe öğretmenlerinin sorumluluğuna bırakılamaz.
Her branş öğretmeni kendi dersinde okuma ve yorumlama çalışmalarına yer verebilir.
Fen bilimleri dersinde kısa bir bilimsel metin incelenebilir.
Sosyal bilgiler dersinde tarihî bir olay üzerine değerlendirme yapılabilir.
Matematik dersinde öğrencilerden bir problemin çözümüne başlamadan önce soruyu kendi cümleleriyle açıklamaları istenebilir.
Evlerde ise ailece kitap okuma zamanları oluşturulabilir.
Günde on beş veya yirmi dakikalık düzenli bir okuma alışkanlığı bile çocukların kitaplarla bağ kurması için anlamlı bir başlangıç olabilir.
Ancak burada süre kadar önemli olan bir başka unsur vardır: Süreklilik.
Bir hafta yoğun şekilde kitap okuyup ardından aylarca okumamak yerine, küçük ama düzenli adımlarla ilerlemek daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Bir Eğitim Koçu Olarak Velilere Açık Çağrım
Çocuğunuzun yalnızca sınav notlarına odaklanmayın.
Nasıl okuduğuna, okuduğunu anlayıp anlamadığına, düşüncelerini ifade edip edemediğine de bakın.
Çünkü eğitimde başarı yalnızca doğru seçeneği işaretlemek değildir.
Bir bilgiyi anlamak, sorgulamak ve gerektiğinde kullanabilmektir.
Çocuğunuz bir soruyu yanlış yaptığında hemen yeni bir soru bankası almayın.
Önce neden yanlış yaptığını anlamaya çalışın.
Belki konuyu bilmiyor.
Belki dikkati dağılıyor.
Belki de soruda anlatılanları anlamakta zorlanıyor.
Bu nedenlerin her biri farklı bir çalışma yöntemi gerektirir.
Eğitimde en büyük hatalardan biri, bütün başarısızlıkların çözümünü daha fazla soru çözmekte aramaktır.
Oysa bazen öğrencinin ihtiyacı yeni bir test kitabı değil, severek okuyacağı güzel bir kitaptır.
Son Söz
Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin hedeflediği beceri temelli öğrenme anlayışının başarılı olabilmesi için okuma kültürünü güçlendirmek zorundayız.
Çocuklarımızdan düşünmelerini istiyorsak onlara düşüncelerini geliştirecek fırsatlar sunmalıyız.
Yorum yapmalarını istiyorsak farklı metinlerle karşılaşmalarını sağlamalıyız.
Başarılı olmalarını istiyorsak yalnızca sınavlara değil, öğrenmenin temellerine yatırım yapmalıyız.
Çünkü okumak yalnızca bir ders başarısı meselesi değildir. Okumak, dünyayı anlamanın ve kendini ifade edebilmenin yollarından biridir.
Bir çocuğa kazandırabileceğimiz en değerli alışkanlıklardan biri, kitaplarla kurduğu güçlü bağdır.
Bugün bir çocuğa kitap okumayı sevdirebilirsek ona yalnızca sınavlarda kullanacağı bir beceri değil, hayatı boyunca yararlanabileceği bir imkân sunmuş oluruz.
Ve unutmayalım:
Çok soru çözen çocuk sınava hazırlanır. Okuduğunu anlayan, düşünen ve sorgulayan çocuk ise hayata da hazırlanır.
Betül Mülayim Taşkıran
Eğitim ve Öğrenci Koçu
Yorumlar
İlk yorumu siz yapın.
Sivas'ta olan biteni ilk siz öğrenin
Son dakika haberleri, hava durumu, nöbetçi eczaneler ve vefat ilanları — tercih ettiğiniz kanaldan anında.





