"Çocuklar günümüzde doğal" diyen Dilci, dijital yaşama karşı uyardı

Dijital ekranlarda geçirilen sürenin artması ve çocukların günlük yaşamda karşılaşabilecekleri zorluklardan ebeveynleri tarafından sürekli korunması, gerçek hayat deneyimlerini azaltıyor. Bu durumun, mücadele etme, sabretme, sorun çözme ve sosyal ilişkiler içinde varlığını sürdürebilme becerilerini zayıflattığı belirtiliyor.

Dijital Yaşam Enstitüsü Başkanı ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Dilci, yaptıkları son araştırmada çocukların dijital ortamlarda daha fazla zaman geçirmesiyle konforlu yaşam şartlarının yaygınlaşmasının psikolojik dayanıklılık üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi. Çocukların geçmişe göre sokakta, okul yolunda ve akranlarıyla doğal sosyal ortamlarda daha az vakit geçirdiğini belirten Dilci, bu değişimin günlük hayatın içindeki deneyimleri sınırladığını kaydetti.

Konforlu yaşam dayanıklılığı zayıflatıyor

Çocukların sanal ortamlarda daha fazla zaman geçirmesinin gerçek yaşamdaki psikolojik güçlerini etkilediğini belirten Dilci, mevcut tabloyu şöyle anlattı:

"Yaptığımız son araştırmaya göre çocuklarımızın özellikle dijital ekran tandanslı, yeni nesil sanal mekânlarda varoluşsal faaliyetlerde bulunmaları maalesef çocukların gerçek hayatta psikolojik anlamda zayıflığına neden olmaktadır. Şu an psikolojik dayanıklılık bağlamında bir sorunla karşı karşıyayız. Çocuklarımıza sunmuş olduğumuz konforlu yaşam, onların gerçek hayata karşı deneyimlerini zayıflatmakta ve varoluşsal sürecini sabote etmektedir. Bazı ülkeler kıyamet gününe uygun; hayatta kalabilme, doğada kalabilme gibi senaryolarla çocuklarını yetiştirirken, bizim çocuklarımız maalesef sosyal ilişkiler ve sosyal bağlamda akran grubu içerisinde arkadaşlık ilişkilerini ve mücadele yetilerini ve ya mukavemet gücüne bağlı dayanıklılık, sabır gibi konularda yetersiz kalmaktadır"

Dilci, çocukların okul yolculuklarının da bu değişimden etkilendiğini belirtti. Yürüyerek okula gitmek yerine servisle evden okula, okuldan eve taşınan çocukların doğal çevre ve akran ilişkileriyle daha az karşılaştığını söyledi.

"Çocuklar günümüzde doğal, organik bir yaşamın içinde değiller" diyen Dilci, bu durumun arkadaşlık ilişkilerinde mücadele etme, sosyalleşme ve kendi varlığını sürdürme becerilerinin öğrenilmesini zorlaştırdığını aktardı. Bu becerilerdeki eksikliğin ekonomik, ruhsal ve sosyal alanlara da yansıdığını belirtti.

Çocuklar gerçek yaşamdan uzaklaşıyor

Çocukların günlük yaşamda karşılaştıkları doğal deneyimlerin azalmasının, en küçük olaylarda kırılgan davranışlara yol açabildiğini belirten Dilci, çocukların kandırılmaya daha açık hale gelebildiğini söyledi. Akranlarıyla yaşadıkları anlaşmazlıkların ve sosyal ilişkiler içindeki sorunların, onların hayatı tanıması açısından bir deneyim alanı oluşturduğunu kaydetti.

Dijitalleşmenin çocukların toplumsal ilişkilerini de etkilediğini belirten Dilci, kalabalıklar içindeki yalnızlaşmaya işaret etti:

"Çocuklarda toplumsal anlamda bir yalnızlaşma söz konusu. Artık dijital mecraların bir çıktısı olarak kalabalıklar içerisinde yalnızız. Hâlbuki hayat öyle değil. Çocuklarımızı gerçek yaşamla tanıştırmamız gerekir. Biz yaptığımız araştırmada elde ettiğimiz sonuçlara göre konforlu yaşamın ürettiği yeni nesil psikolojik dayanıksızlıkla karşı karşıyayız. Çocuklarımızı gerçek hayatın deneyimlerine sürüklemek ve bu deneyimlerle tanıştırmak zorundayız"

Ebeveynlere ekran ve sorumluluk önerisi

Çocukların psikolojik dayanıklılığının gelişmesi için ebeveynlerin her sorunu onların yerine çözmemesi gerektiğini belirten Dilci, isteklerin anında karşılanmamasını ve çocuklara beklemeyi öğrenebilecekleri alanlar açılmasını önerdi.

Dilci, "Ebeveynler olarak bunun için yapmamız gereken hususlar mevcut. Birincisi çocuklarımızın istek ve beklentilerini anında yerine getirmemek, ertelemek ve bekleterek sabrını zorlamak gerekmektedir. İkincisi sorunlarına biz çözüm üretmeyelim. Çocuğumuzun kendi kendine o sorunu çözecek beceriyi edinmesi lazım. Bir sonraki hususta beceri bağlamında yeniden tekrarlama fırsatı vermeliyiz. Olayları tekrar gözden geçirip gerekirse yeniden deneyimleyerek başarı üzerine odaklanmasını sağlamalıyız. Dördüncü husus olarak her boşluğu ekranla doldurmasına fırsat vermeyelim. Evde ekransız anlar, günler oluşturalım. Zorlukla tek başına mücadele etmeyi öğrensin, ihtiyaç duyarsa yardım istesin. Birilerinden yardım alınabileceğini görsün fakat bunu da sınırlı yapması lazım" dedi.

Çocukların değişen koşullara uyum sağlayabilmesi ve duygularını yönetebilmesi gerektiğini belirten Dilci, aile içindeki iletişimin de belirleyici olduğunu söyledi. Çocukların sorunlarını rahatça paylaşabildiği, güvenli aile bağlarının kurulduğu bir ortamın psikolojik dayanıklılığı destekleyeceğini kaydetti.

"Bu konularda psikolojik esnekliğe ihtiyacımız var. Durum ve şartlara göre kendini konumlandırabilme, duygularını yönetebilme ve buna bağlı öfke ve şiddet içerikli davranışlarda duygu düzenleme becerilerini öğrenmeli. Ve en önemlisi güvenli aile bağlanmaları şeklinde aile içerisinde her türlü sorununu gelip rahatlıkla ailesi ile paylaşabilmeli ve aile içinde ki iklimin güvenli bir iklime dönüşmesi gerekli" dedi.