OKULA KAHVALTISIZ GİTMEK NEDEN ÖNEMLİ?

Yeni eğitim öğretim yılı başlarken evlerde okul çantaları hazırlanıyor, uyku saatleri yeniden düzenleniyor ve çocukların ders programları planlanıyor. Ancak uzmanların dikkat çektiği bir başka konu daha var: Çocuk okula gitmeden önce kahvaltı yaptı mı?

Sabah telaşı, erken servis saati ya da çocuğun yemek istememesi nedeniyle kahvaltı zaman zaman atlanabiliyor. Sağlık Bakanlığının okul çağı beslenmesine ilişkin kaynakları ise çocukların gece boyunca süren açlığın ardından güne dengeli bir öğünle başlamasının hem fiziksel hem de zihinsel açıdan önemli olduğunu belirtiyor.

Sivas Numune Hastanesinden dikkat ve algı vurgusu

Sivas Numune Hastanesinin okul çağı beslenmesine ilişkin bilgilendirmesinde Diyetisyen Ali Kemal Çiftçi, çocukların büyüme ve gelişmelerinin okul döneminde de devam ettiğini hatırlatıyor.

Bilgilendirmede yetersiz beslenmenin çocukların okul başarısını olumsuz etkileyebileceği, özellikle dikkat süresi ve algılama üzerinde etkili olabileceği belirtiliyor.

Çiftçi, kahvaltının bu dönemin önemli konularından biri olduğuna işaret ederek kahvaltının yalnızca yapılmasının değil, içeriğinin de önemli olduğunu vurguluyor.

Kahvaltı yapılmadığında ne olabilir?

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün okul çağı çocuklarına ilişkin rehberinde, gece boyunca devam eden açlığın ardından kahvaltı yapılmaması durumunda çocukların kendilerini güçsüz hissedebileceği; dikkat, çalışma ve öğrenme yeteneklerinin olumsuz etkilenebileceği belirtiliyor.

Bakanlığın bilişsel gelişime ilişkin daha güncel yayınında da kahvaltı yapmanın çocukların okul davranışları, derse ilgisi ve öğrenme süreçleri açısından olumlu sonuçlarla ilişkili olduğu aktarılıyor.

Başka bir Sağlık Bakanlığı kaynağında ise kahvaltı yapılmadığında dikkat dağınıklığı, yorgunluk, baş ağrısı ve zihinsel performansta azalma görülebileceğine dikkat çekiliyor.

“Kahvaltı yaptı” demek tek başına yeterli değil

Sabah çocuğun eline yalnızca paketli bir atıştırmalık vermek ile dengeli bir kahvaltı hazırlamak aynı şey değil.

Sivas Numune Hastanesinin bilgilendirmesinde çocukların kahvaltısında peynir, süt, yumurta ve tahıl grubu besinlere yer verilmesi öneriliyor.

Sağlık Bakanlığının okul çağı beslenme önerilerinde de ana öğünlerin farklı besin gruplarını içerecek şekilde dengelenmesi tavsiye ediliyor. Örnek menülerde süt veya peynir, yumurta, ekmek/tahıl ile sebze veya meyve seçeneklerinin birlikte kullanıldığı görülüyor.

Dolayısıyla amaç yalnızca çocuğun midesini doldurmak değil, güne ihtiyaç duyduğu besinleri daha dengeli biçimde alarak başlamasını sağlamak.

Sabah kahvaltısını atlayan çocuk neye yönelebilir?

Kahvaltıyı atlamanın etkisi yalnızca ilk derslerle sınırlı kalmayabilir.

Ankara Bilkent Şehir Hastanesinden Doç. Dr. Muhammed Fatih Yiğit, okul çağındaki çocuklarla ilgili güncel değerlendirmesinde, kahvaltı yapmadan okula giden çocuğun bir süre sonra acıkarak bisküvi, hazır meyve suyu ve serbest şeker içeriği yüksek ürünlere yönelebileceğine dikkat çekti.

Yiğit, çocukların hem akademik performansı hem de vücut sağlığı açısından okula kahvaltı yaparak gitmesinin önemli olduğunu belirtti.

Bu nedenle ailelerin yalnızca “Bir şey yedin mi?” sorusuna değil, “Ne yedin?” sorusuna da dikkat etmesi gerekiyor.

Beslenme çantasında ne bulunabilir?

Tam gün okulda kalan çocuklar için sabah kahvaltısının ardından gün içindeki beslenme de önem taşıyor.

Güncel sağlık tavsiyelerinde beslenme çantasına çocuğun yaşına ve ihtiyacına uygun şekilde;

• tam tahıllı ekmekle hazırlanmış ürünler,
  
• süt, yoğurt veya ayran,
  
• peynir,
  
• meyve,
  
• ceviz, fındık veya badem gibi uygun porsiyonlarda yağlı tohumlar
  

eklenebileceği belirtiliyor.

Şekerli içecekler, paketli kekler, bisküviler ve benzeri yüksek şekerli ürünlerin ise günlük beslenmenin temel parçaları hâline getirilmemesi öneriliyor.

Sabah telaşı kahvaltıyı engelliyorsa ne yapılabilir?

Okulların açıldığı ilk günlerde ailelerin en büyük problemlerinden biri zaman yönetimi olabiliyor.

Çocuğun geç yatması, sabah zor uyanması ve servise yetişme telaşı kahvaltının atlanmasına neden olabiliyor.

Sağlık Bakanlığı kaynaklarında da çocukların uyku, dinlenme, oyun ve çalışma zamanlarını düzenleyemediğinde sabah kahvaltısına zaman ayırmakta zorlanabildiğine dikkat çekiliyor.

Bu nedenle okul başlamadan önce uyku saatinin kademeli şekilde düzenlenmesi, çantanın ve kıyafetlerin geceden hazırlanması, kahvaltı için sabah birkaç dakikalık ek süre bırakılması ailelerin işini kolaylaştırabilir.

Ailenin alışkanlığı çocuğa da yansıyor

Çocukların beslenme alışkanlıkları yalnızca okulda şekillenmiyor.

Sağlık Bakanlığının okul çağı beslenmesine ilişkin kaynakları, ailedeki beslenme alışkanlıklarının çocuk üzerinde etkili olduğunu vurguluyor. Kahvaltının evde düzenli bir rutin hâline gelmesi, çocuğun da bu alışkanlığı kazanmasını kolaylaştırabiliyor.

Bu nedenle çocuğa “Kahvaltını yap” demekten çok, mümkün olduğunda ailece kahvaltı alışkanlığı oluşturmak daha etkili olabilir.

Her çocuk için aynı menü şart değil

Çocukların yaşına, kilosuna, fiziksel aktivitesine ve sağlık durumuna göre ihtiyaçları değişebilir.

Besin alerjisi, çölyak, diyabet veya başka bir sağlık sorunu bulunan çocuklarda standart kahvaltı önerileri yerine hekim veya diyetisyen tarafından verilen kişisel beslenme planının esas alınması gerekir.

Dolayısıyla sağlıklı kahvaltı için tek bir “mükemmel menü” bulunmuyor. Esas olan çocuğun yaşına ve ihtiyacına uygun, yeterli ve dengeli bir öğün oluşturmak.

Yeni eğitim yılı öncesi küçük ama önemli bir rutin

Okula hazırlık yalnızca defter, kalem ve okul çantasından ibaret değil.

Çocuğun uyku saatinin düzenlenmesi, kahvaltı alışkanlığının yeniden oluşturulması ve gün içerisinde tükettiği besinlerin planlanması da yeni eğitim yılının bir parçası.

Özellikle sabahları zaman sorunu yaşayan aileler için birkaç dakikalık planlama bile çocuğun kahvaltıyı atlamadan evden çıkmasına yardımcı olabilir.

Çünkü uzmanların verdiği mesaj açık: Çocuğun güne nasıl başladığı, okulda geçireceği saatleri de etkileyebiliyor.