2 dakika fırçalama önerisi: Çocuklarda diş sağlığı uyarısı

Yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde çocukların diş kontrolünden geçirilmesi, henüz belirti vermeyen çürüklerin ve diğer ağız-diş problemlerinin erken fark edilmesini sağlayabilir. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Arife Kaptan, diş ağrısının çocukların uykusundan ders başarısına kadar günlük yaşamın birçok alanını etkileyebileceğini belirtti.

“Okullar açılmadan önce yapılacak bir diş kontrolü, henüz belirti vermeyen çürükleri ve diğer ağız-diş problemlerini erken fark etmemizi sağlar. Çünkü diş ağrısı yaşayan bir çocuk gece rahat uyuyamayabilir, ertesi gün derslerine odaklanmakta zorlanabilir ve hatta okula devamında aksaklıklar yaşayabilir. Bunun yanında özellikle ön dişlerde görülen belirgin çürükler, çocuğun gülümsemesini ve özgüvenini etkileyebilir; sosyal ortamda arkadaşları tarafından alay edilme veya akran zorbalığına maruz kalma riskini de artırabilir. Bu nedenle çocuklarımızın yeni eğitim yılına sağlıklı bir ağız ve rahat bir başlangıçla başlamaları çok önemli”

Okul öncesi kontrolde sorunlar erken görülüyor

Kaptan, okullar açılmadan önce yapılacak muayenenin yalnızca ağrıya neden olan sorunları belirlemekle sınırlı olmadığını söyledi. Çocuk herhangi bir şikâyet yaşamasa bile çürükler, dişlerin sürmesiyle ilgili problemler ve başka ağız-diş sorunları erken dönemde fark edilebiliyor.

İlk diş hekimi ziyaretinin ağrı ya da çürük ortaya çıktıktan sonra yapılmaması gerektiğini belirten Kaptan, ilk süt dişinin çıkmasının ardından, en geç bir yaş civarında diş hekimi kontrolü yapılmasını önerdi.

Süt dişlerinin geçici olduğu düşüncesiyle ihmal edilmesinin doğru olmadığını kaydeden Kaptan, bu dişlerin çocuğun beslenmesine ve konuşmasına yardımcı olduğunu, daimi dişler için de yer tuttuğunu söyledi.

“Süt dişleri çocuğun beslenmesine ve konuşmasına yardımcı olur, aynı zamanda daimi dişler için yer tutar. Süt dişlerini erken kaybetmek, ileride daimi dişlerin sürmesinde ve diziliminde sorunlara yol açabilir. Yani süt dişleri geçici ama görevleri çok önemli”

Şekerin tüketim sıklığı da belirleyici

Çürüklerin çocukluğun her döneminde görülebildiğini belirten Kaptan, özellikle süt dişlerinin bulunduğu okul öncesi dönemde bu sorunla sık karşılaşıldığını söyledi. Şekerli ve yapışkan gıdaların sık tüketilmesi, ağız bakımının yetersiz olması ve düzenli kontrollerin aksatılması, çürük oluşumunda öne çıkan nedenler arasında bulunuyor.

Kaptan, “Çürük çocukluğun her döneminde görülebilir; özellikle süt dişlerinin bulunduğu okul öncesi dönemde oldukça sık karşılaşıyoruz. En önemli nedenler ise şekerli ve yapışkan gıdaların sık tüketilmesi, ağız bakımının yeterli olmaması ve düzenli diş hekimi kontrollerinin yapılmaması. Burada özellikle şunu vurgulamak isterim: Çürük açısından sadece tüketilen şeker miktarı değil, tüketim sıklığı da çok önemli” dedi.

Yeni eğitim döneminde beslenme çantalarının içeriğine de dikkat edilmesi gerektiğini belirten Kaptan, şu ürünlerin tercih edilebileceğini söyledi:

• Su
• Süt
• Peynir
• Yoğurt
• Meyve
• Mümkünse şekersiz kuruyemişler

Şekerli içecekler, şekerlemeler, çikolata, kek ve bisküvi gibi ürünlerin ise mümkün olduğunca sınırlandırılması gerekiyor.

Fırçalama alışkanlığı ilk dişle başlamalı

Çocukların dişlerini günde en az iki kez, yaklaşık 2 dakika fırçalamasını öneren Kaptan, gece yatmadan önce yapılan temizliğin özellikle önemli olduğunu belirtti. Küçük çocuklarda fırçalama sürecinin aileler tarafından takip edilmesi gerektiğini söyleyen Kaptan, çocuğun kendi dişini fırçalamayı öğrenmesinin tek başına yeterli olmayacağını kaydetti.

“Özellikle gece yatmadan önce yapılan fırçalama çok önemli. Küçük çocuklarda ise ailelerin fırçalamayı mutlaka takip etmesi gerekiyor. Diş fırçalama alışkanlığı belli bir yaşta değil, ilk dişin çıkmasıyla birlikte başlatılmalı. Çocuk kendi dişini fırçalamayı öğrenebilir ama küçük yaşlarda tek başına etkili bir temizlik yapmasını beklememeliyiz. Bu nedenle aile desteği uzun süre devam etmeli”

Çocukların yaşına uygun florür içeren diş macunları kullanması gerektiğini belirten Kaptan, diş fırçalarının genel olarak 3 ila 6 ayda bir değiştirilmesini tavsiye etti. Fırça kılları yıprandığında ise bu sürenin beklenmemesi gerekiyor.

İlk ziyaret ağrı yaşanmadan yapılmalı

Ailelerin diş hekimi hakkında çocuklarla konuşurken kullandığı dilin de süreci etkilediğini belirten Kaptan, korkuya neden olabilecek cümlelerden uzak durulmasını istedi.

“Diş hekimiyle ilgili ‘canın acıyacak’, ‘iğne yapılacak’ gibi korkutucu ifadeler kullanılmamalı; bunun yerine yaşına uygun, olumlu ve sakin bir dille anlatım yapılmalı. Ayrıca ilk diş hekimi ziyaretini çocuğun dişi ağrıdığında ya da acil bir problem olduğunda yapmak yerine, herhangi bir şikayet yokken gerçekleştirmek çok daha doğru. Böylece çocuk, diş hekimini ağrı ve korkuyla değil, sağlığını koruyan bir hekim olarak tanımış olur”

Diş çürüklerinin yanı sıra diş travmaları, erken süt dişi kayıpları, dişlerin sürmesiyle ilgili problemler ve ortodontik sorunlar da çocukluk döneminde görülebiliyor. Düzenli kontroller, bu problemlerin önemli bir bölümünün büyümeden fark edilmesine yardımcı oluyor.

Kaptan, “Diş sağlığında en önemli nokta, problem ortaya çıktıktan sonra tedavi etmekten çok, problem oluşmadan önlem almaktır. Düzenli diş fırçalama, sağlıklı beslenme ve rutin diş hekimi kontrollerini ihmal etmeyelim. Çocuklarımız yeni eğitim yılına sağlıklı bir ağız ve güzel bir gülümsemeyle başlasın” dedi.