Fon Krizinde Yeni Adım: “İsteğe Bağlı İade Hesapları” Açıldı

Türkiye’de yüz binlerce yatırımcıyı etkileyen fon krizinde yeni bir aşamaya geçildi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tasfiye kapsamına alınan yatırım fonlarında tasfiye kararından önce gerçekleştirilen işlemler sonucunda “fahiş kazanç” elde edenlerin, bu kazançları kendi istekleriyle geri verebilmeleri için “İsteğe Bağlı İade Hesapları” açıldığını açıkladı.

Hesaplar, Birleşik Fon Bankası nezdinde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) adına açıldı.

Her fon için ayrı hesap oluşturuldu

SPK’nın 1 Ekim 2026 tarihli resmî duyurusuna göre tasfiye kapsamındaki her fon için ayrı bir IBAN tanımlandı.

Böylece bir fonda geçmiş dönemde yaptığı katılma payı satışları sonucunda yüksek kazanç elde eden ve bunu gönüllü olarak geri vermek isteyen kişi, parasını doğrudan ilgili fon için oluşturulan hesaba yatırabilecek.

SPK’nın yayımladığı listede fon kodu, fonun adı, kurucu portföy yönetim şirketi ve ilgili IBAN bilgisi tek tek yer alıyor.

İade edilen para başka yerde kullanılamayacak

Düzenlemenin en önemli ayrıntılarından biri, yatırılan paraların kullanım alanının sınırlandırılması.

SPK’ya göre isteğe bağlı olarak yatırılan tutarlar yalnızca ilgili fonun tasfiye mal varlığına dahil edilecek.

Bu paralar;

• başka bir fona,
• başka bir hesaba,
• farklı bir tasfiye sürecine

aktarılamayacak.

İade edilen tutarlar, tasfiye kapsamında fon yatırımcılarına yapılacak ödemelerde kullanılmak üzere tasfiye işlemleriyle görevlendirilen Ziraat Bankası ve Türkiye İş Bankası’na aktarılacak.

Sadece fon kazançları değil, hisse işlemleri için de hesap açıldı

SPK aynı duyuruda yalnızca yatırım fonlarına yönelik bir hesap oluşturmadı.

Borsada işlem gören şirket hisselerinin alım satımı veya benzeri işlemler nedeniyle “fahiş kâr” elde ettiğini düşünüp bunu geri ödemek isteyenler için de “Genel Hisse İade Hesabı” açıldı.

Bu hesap da Birleşik Fon Bankası nezdinde TMSF adına tutulacak.

Genel Hisse İade Hesabı için duyurulan IBAN ise:

TR22 0002 9000 0000 0791 2703 49

olarak açıklandı.

“İsteğe bağlı” ne anlama geliyor?

Buradaki kritik ifade “isteğe bağlı.”

SPK’nın duyurusunda söz konusu kazançların bu hesaplara zorunlu olarak yatırılacağına ilişkin bir hüküm bulunmuyor.

Düzenleme, elde ettiği kazancı kendi iradesiyle geri vermek isteyen kişilere teknik bir ödeme kanalı oluşturuyor.

Bu nedenle yeni uygulamayı “SPK paraları zorla geri topluyor” şeklinde yorumlamak doğru değil.

Aynı şekilde bu hesapların açılması, belirli bir kişinin hukuken suçlu olduğunun veya elde ettiği bütün kazancın kesin olarak hukuka aykırı bulunduğunun tek başına göstergesi de değil.

Neden böyle bir hesap açıldı?

SPK, yatırım fonlarına ilişkin düzenleme sürecini açıklarken özellikle bazı fonların düşük fiili dolaşıma sahip hisselerde olağandışı fiyat hareketlerine yol açtığını ve fonlar üzerinden oluşabilecek sistemik risklerin sınırlandırılmasının amaçlandığını belirtmişti.

Kurul ayrıca bazı para piyasası ve serbest fonlarda ilişkili taraflar arasında teminatsız borçlanma ile olağandışı fiyat hareketlerinin finansal istikrar açısından risk oluşturduğunu açıklamıştı.

Yeni gönüllü iade mekanizması da fonların tasfiye mal varlığını artırabilecek ek bir kanal oluşturmuş oldu.

İade edilen para yatırımcıya nasıl yansıyacak?

İade edilen tutarlar doğrudan ilgili fonun tasfiye mal varlığına girecek.

Tasfiye sonunda veya ara ödeme aşamalarında fonun toplam nakit varlığı arttıkça, bu durum teorik olarak yatırımcılara dağıtılabilecek toplam tutarı da artırabilecek.

Ancak yatırımcının ne kadar ödeme alacağı yalnızca bu gönüllü iadelerle belirlenmeyecek.

Fonun;

• elindeki varlıkların hangi fiyattan satılabildiği,
• borç ve alacaklarının durumu,
• nakde dönüşüm süreci,
• tasfiye sonunda oluşan toplam bakiye

nihai ödeme miktarını belirleyen temel unsurlar olmaya devam edecek.

455 bin 758 yatırımcı tasfiye sürecini bekliyor

SPK’nın 23 Eylül tarihli açıklamasına göre 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonu tasfiye kapsamında bulunuyor.

Bu fonlarda Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtlarına göre 455 bin 758 tekil yatırımcı var.

Fonların tasfiye süresi daha önce 3 aydan 6 aya kadar uzatılmıştı.

SPK, bu sürenin tasfiyenin mutlaka altı ay süreceği anlamına gelmediğini, uygun piyasa koşullarının oluşması halinde işlemlerin daha erken tamamlanabileceğini belirtmişti.

Yatırımcı açısından yeni hesapların anlamı ne?

Yeni uygulama yatırımcıların doğrudan başvuru yapacağı bir ödeme sistemi değil.

Yani fon yatırımcısının gidip bu hesaba para yatırması veya buradan doğrudan para çekmesi söz konusu değil.

Hesapların amacı, geçmiş işlemlerinden yüksek kazanç elde eden ve bunu geri vermek isteyen kişilerden gelecek paraların doğrudan ilgili tasfiye havuzuna aktarılmasını sağlamak.

Bu nedenle yatırımcı açısından kritik nokta, söz konusu hesaplara ne kadar para yatırılacağı ve bunun tasfiye bakiyesine ne ölçüde katkı sağlayacağı olacak.

Şu aşamada SPK tarafından hesaplara ne kadar para yatırıldığına ilişkin toplam tutar açıklanmış değil.

Gözler şimdi ilk iadelerde

Yeni sistemin uygulanmaya başlamasıyla birlikte önümüzdeki günlerde en çok merak edilecek konu, bu hesaplara gerçekten ödeme yapılıp yapılmayacağı olacak.

Özellikle büyük kazanç sağladığı iddia edilen kişi veya kurumların gönüllü iade yapıp yapmayacağı ve bu iadelerin toplam büyüklüğünün ne olacağı yatırımcılar açısından önem taşıyor.

SPK’nın ayrıca hesaplara yatırılan tutarlara ilişkin ilerleyen süreçte yeni bir bilgilendirme yapıp yapmayacağı da takip edilecek.