İnsan Beyninin Dev Gen Haritası Çıkarıldı

İnsan beyninin yaş ilerledikçe nasıl değiştiğini ve bazı hastalıkların hücresel düzeyde bıraktığı izleri anlamaya yönelik dev bir araştırma yayımlandı.

Nature dergisinin 24 Eylül 2026 tarihli sayısında yayımlanan PsychAD Konsorsiyumu çalışmaları, insan beyninin prefrontal korteks bölgesindeki gen aktivitesine ilişkin bilinen en büyük haritayı ortaya koydu.

6,3 milyondan fazla hücre çekirdeği

Çalışma kapsamında 1.494 vefat etmiş bağışçıdan alınan 6,3 milyondan fazla hücre çekirdeğine ait gen ifade profilleri analiz edildi.

Örnekler bebeklik döneminden 100 yaşın üzerindeki bireylere kadar geniş bir yaş aralığını kapsıyor.

Prefrontal korteks neden önemli?

Prefrontal korteks; planlama, karar verme, öz kontrol, davranış ve duyguların düzenlenmesi gibi çok sayıda bilişsel işlevde rol oynuyor.

Bu bölgedeki bozulmalar hem nörodejeneratif hem de psikiyatrik hastalıklarla ilişkilendiriliyor.

Alzheimer, Parkinson ve şizofreni de incelendi

Veri seti yalnızca herhangi bir hastalık tanısı bulunmayan kişileri içermiyor.

Alzheimer, Parkinson ve şizofreni gibi hastalıklara sahip kişilerin beyin örnekleri de araştırmaya dahil edildi.

Konsorsiyum ilk çalışmada sekiz hastalıkla ilişkili gen ifade örüntülerini araştırırken özellikle Alzheimer hastalığı üzerinde yoğunlaştı.

“Beynin tamamının haritası” değil

Bu çalışmayı anlatırken önemli bir ayrım yapılması gerekiyor.

Araştırma insan beyninin tamamını haritalamış değil. Çalışmanın odağında beynin prefrontal korteks bölgesi ve bu bölgedeki hücrelerin gen aktivitesi bulunuyor.

Ayrıca çalışma Alzheimer veya Parkinson için yeni bir tedavinin bulunduğu anlamına gelmiyor. Araştırmacıların oluşturduğu veri atlası, gelecekte hastalıkların nasıl geliştiğinin anlaşılmasında kullanılabilecek bilimsel bir kaynak niteliğinde.