Fondaki Paraya Ulaşamayanlar Arabasını ve Altınını Satıyor

Türkiye’de yatırım fonlarında başlayan tasfiye sürecinin etkileri yalnızca yatırım hesaplarıyla sınırlı kalmıyor.

Tasfiye kapsamındaki fonlarda alım-satım işlemlerinin durdurulmasının ardından birikimine erişemeyen bazı vatandaşların günlük harcamalarını, kira ve borçlarını karşılamak amacıyla farklı varlıklarını nakde çevirmeye başladığı belirtiliyor.

İstanbul’da faaliyet gösteren sektör temsilcileri, son günlerde nakit ihtiyacıyla aracını satmak isteyenler ile altın bozduran müşteriler arasında fonlarda parası bulunan kişilere rastladıklarını ifade etti.

Galericilerde “acil nakit” müşterileri dikkat çekiyor

Fon krizinin ilk yansımalarından birinin ikinci el otomobil piyasasında görüldüğü ileri sürülüyor.

İstanbul’da galericilik yapan Serkan Biçer, son günlerde aracını doğrudan galeriye satmak isteyen müşterilerin arttığını söyledi.

Biçer, ikinci el otomobil piyasasında zaten bir durgunluk bulunduğunu, ancak acil nakde ihtiyaç duyan bazı araç sahiplerinin ilan vererek alıcı beklemek yerine doğrudan galerilere yöneldiğini belirtti.

Daha dikkat çekici olan ise bazı müşterilerin satış gerekçesi.

Biçer, müşterileri arasında parasının fonda kaldığını ve bu nedenle aracını satmak istediğini söyleyen kişilerin bulunduğunu aktardı.

İlan vermek yerine galeriye gidiyorlar

Normal şartlarda aracını daha yüksek fiyata satmak isteyen bir araç sahibi çevrim içi ilan sitelerinde haftalarca alıcı bekleyebiliyor.

Ancak acil nakit ihtiyacında hız ön plana çıkıyor.

Bu nedenle fonlardaki paralarına erişemediğini belirten bazı yatırımcıların daha hızlı nakde ulaşabilmek için doğrudan galerilere satış yaptığı ifade ediliyor.

Kuyumcularda da altın bozduranlar arttı

Benzer bir hareketliliğin kuyumcularda da yaşandığı belirtiliyor.

İstanbul Fatih’te kuyumculuk yapan Ramazan Sönmez, son dönemde altın bozdurmak üzere gelen müşteriler arasında parasına fonlardan ulaşamadığını söyleyenlere rastladıklarını anlattı.

Sönmez’in aktardığına göre vatandaşlar altınlarını;

kira, borç ve diğer günlük ödemelerini karşılayabilmek için nakde çevirebiliyor.

Altının Türkiye’de kolayca nakde çevrilebilen geleneksel tasarruf araçlarından biri olması, ani nakit ihtiyacında ilk başvurulan varlıklardan biri olmasını sağlıyor.

Küçük işletmeler için sorun maaş ve kira ödemesine kadar uzanıyor

Nakit sıkışıklığının yalnızca bireysel yatırımcıları etkilemediği de belirtiliyor.

İşletme sermayesinin bir bölümünü yatırım fonlarında değerlendiren bazı küçük işletmelerin tasfiye sürecinde bu paraya erişememesi halinde kısa vadeli ödeme planları bozulabiliyor.

Sektörden aktarılan bilgilere göre bu işletmelerin önünde;

personel maaşları, iş yeri kiraları, tedarikçi borçları, kredi taksitleri ve günlük işletme giderleri

gibi düzenli yükümlülükler bulunuyor.

Bu nedenle fonlardaki likidite sorununun uzaması halinde problemin yatırımcı hesabından çıkarak ticari ödeme zincirine yansıma riski bulunuyor.

Kaç kişinin parası tasfiye kapsamındaki fonlarda?

Krizin boyutuna ilişkin en net resmî veri Sermaye Piyasası Kurulu’ndan geldi.

SPK, 17 Eylül 2026 tarihli kararlarla 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verildiğini açıkladı.

Merkezi Kayıt Kuruluşu verilerine göre söz konusu fonlardaki tekil yatırımcı sayısı 455 bin 758 kişi.

Bu sayı fon hesaplarının toplamını değil, ilgili fonlarda yatırımı bulunan farklı yatırımcı sayısını ifade ediyor.

Fonlarda para neden hemen çekilemiyor?

SPK'nın açıklamasına göre tasfiye kapsamındaki fonlar 17 Eylül itibarıyla TEFAS üzerinden alım-satıma kapatıldı. Daha sonra TEFAS dışındaki alım-satım işlemleri de durduruldu.

Bir yatırım fonu tasfiye edildiğinde fonun portföyündeki varlıkların uygun koşullarda nakde çevrilmesi, yükümlülüklerin belirlenmesi ve kalan tasfiye bakiyesinin yatırımcılara payları oranında dağıtılması gerekiyor.

Bu nedenle süreç normal bir yatırım fonundaki günlük satış talimatı gibi işlemiyor.

SPK daha önce tasfiye işlemlerindeki bazı süreleri 3 aydan 6 aya çıkarmış, bunun tasfiyenin mutlaka altı ay süreceği anlamına gelmediğini ve işlemlerin daha önce de tamamlanabileceğini açıklamıştı.

SPK'dan yeni karar: 1 milyon liraya kadar ara ödeme

Nakit sıkışıklığı yaşayan yatırımcılar açısından en önemli yeni gelişmelerden biri ise 1 Ekim'de geldi.

SPK, tasfiye süreci devam eden;

Tera Portföy, Pusula Portföy, Atlas Portföy ve Hedef Portföy

tarafından kurulan ilgili fonlarda mutabakatı tamamlanan yatırımcılara, nihai tasfiye tutarından düşülmek üzere ara ödeme yapılmasına karar verdi.

Ara ödemede yatırımcının net yatırım tutarı dikkate alınacak.

Her yatırımcı için her bir fondan yapılabilecek ödeme 1 milyon TL'yi aşamayacak.

Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altındaysa bu tutarın tamamı; 1 milyon lira veya daha yüksekse en fazla 1 milyon lira ara ödeme yapılabilecek.

SPK, uygulamaya öncelikle para piyasası fonlarından başlanacağını da duyurdu.

455 bin yatırımcının tamamı aynı durumda mı?

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.

SPK'nın açıkladığı 455 bin 758 kişi, tasfiye kapsamına alınan 131 fondaki toplam tekil yatırımcı sayısı.

Ancak bu kişilerin tamamının aynı miktarda parasının bulunduğunu, tamamının aynı ölçüde nakit sıkıntısı çektiğini veya araç-altın sattığını söylemek mümkün değil.

Ayrıca araç ve altın satışlarında görüldüğü belirtilen artış konusunda şu anda TÜİK, SPK, BDDK veya başka bir kamu kurumunca yayımlanmış, fon kriziyle doğrudan ilişki kuran Türkiye geneli istatistik bulunmuyor.

Dolayısıyla otomobil ve altın piyasasına ilişkin haberin dayanağı şu aşamada sektör temsilcilerinin sahadaki gözlemleri.

Araç ve altın satışları gerçekten ne kadar arttı?

Bu soru şimdilik cevapsız.

Galericiler bazı müşterilerin fonlardaki paralarına ulaşamadıkları için araç sattıklarını, kuyumcular da benzer gerekçeyle altın bozdurmaya gelenlerle karşılaştıklarını belirtiyor.

Ancak;

• kaç ek aracın satışa çıkarıldığı,
• altın bozdurma hacminin ne kadar arttığı,
• bu işlemlerin ne kadarının doğrudan fon tasfiyesinden kaynaklandığı

konusunda henüz ölçülmüş ulusal bir veri bulunmuyor.

Bu nedenle yaşanan gelişme fon tasfiyesinin piyasadaki ilk gözlemlenen yan etkilerinden biri olarak değerlendirilebilir; fakat boyutunu ortaya koymak için daha kapsamlı veriye ihtiyaç var.

Fon krizinin arkasında ne var?

SPK, yatırım fonlarında özellikle bazı serbest yatırım fonları ve para piyasası fonları üzerinden gerçekleştirilen işlemleri uzun süredir takip ettiğini açıkladı.

Kurul, bazı fonların fiili dolaşımı düşük hisse senetlerinde şirketlerin temel finansal göstergeleriyle açıklanamayacak fiyat hareketlerine yol açtığını ve fonlar üzerinden ilişkili taraf işlemleri ile olağandışı fiyat hareketlerinin finansal istikrar açısından risk yarattığını bildirdi.

Adli soruşturma da devam ediyor.

Adalet Bakanlığı, fon soruşturmasında gerçekleştirilen son operasyonlarda 34 şüpheli hakkında arama, el koyma ve gözaltı kararı verildiğini, 26 hisse senedindeki hareketlerin incelemeye alındığını duyurdu.

Soruşturmadaki iddiaların nihai hukuki değerlendirmesi ise yargı sürecinin sonunda yapılacak.

Gözler ara ödemelerde

Fonlardaki tasfiye süreci devam ederken kısa vadede en kritik gelişme, SPK'nın açıkladığı ara ödemelerin yatırımcı hesaplarına geçmesi olacak.

Ara ödeme sistemi özellikle günlük yükümlülüklerini karşılamak için nakde ihtiyaç duyan yatırımcıların üzerindeki baskıyı bir ölçüde azaltabilir.

Ancak tüm fonlar ve bütün yatırımcılar açısından tasfiye süreci aynı hızla ilerlemediği için gözler SPK'nın bundan sonra açıklayacağı yeni takvim ve ödeme kararlarına çevrildi.