Sigarada Yaş Doğrulama Dönemi: Karekod Seçeneği Masada

Türkiye’de tütün ürünlerinin satışına ilişkin yeni bir düzenleme hazırlığı gündemde.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 18 yaşından küçüklerin sigaraya erişimini zorlaştırmak amacıyla satış sırasında yaş doğrulaması yapılmasını sağlayacak yeni bir sistem üzerinde çalışıldığını açıkladı.

Bakanlığın hazırladığı kanun taslağında farklı yöntemler değerlendirilirken, daha önce gündeme gelen kimlik kontrolünün yanı sıra karekod benzeri dijital doğrulama seçeneklerinin de incelendiği belirtildi.

Amaç 18 Yaş Altına Satışı Engellemek

Türkiye’de 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışı halihazırda yasak.

Sağlık Bakanlığının üzerinde çalıştığı yeni model ise mevcut yasağın satış noktalarında daha etkin uygulanmasını hedefliyor.

Memişoğlu, yapılan araştırmalarda 13-15 yaş grubundaki gençlerin tütün ürünlerine ulaşabildiğine dikkat çekerek mevcut denetim sisteminin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Bakanın aktardığı araştırmaya göre 13-15 yaş grubunda ankete katılan gençlerin yüzde 73,3’ü sigaraya erişebildiğini bildirdi.

Sigara Alırken Yaş Kontrolü Yapılacak

Bakan Memişoğlu, 10 Ekim’de yaptığı açıklamada tütün ürünlerinin satışında yaş doğrulamasına geçileceğini ve satış sırasında kimlik kontrolü yapılacağını açıklamıştı.

Sonraki açıklamasında ise yöntemin henüz kesinleşmediğini belirtti.

Çalışılan seçenekler arasında kimlik ibrazının yanı sıra COVID-19 döneminde kullanılan sistemlere benzer şekilde karekod üzerinden yaş doğrulaması da bulunuyor.

Ancak şu aşamada “sigara satın alırken herkes QR kod gösterecek” şeklinde kesinleşmiş bir uygulama bulunmuyor.

Yöntem Henüz Netleşmedi

Memişoğlu, yaş kontrolünün hangi teknik yöntemle gerçekleştirileceği konusunda farklı örneklerin incelendiğini söyledi.

Bu nedenle yeni düzenlemede;

kimlik gösterilmesi,

dijital yaş doğrulaması,

karekod sistemi

veya farklı bir yöntemin uygulanıp uygulanmayacağı kanun hazırlığının tamamlanmasıyla netleşecek.

“İnsanları İfşa Etmekle Alakası Yok”

Düzenlemenin gündeme gelmesinin ardından sistemin sigara satın alan kişilerin kayıt altına alınmasına yol açabileceği yönünde tartışmalar da yaşandı.

Sağlık Bakanı Memişoğlu ise bu konuda yaptığı açıklamada çalışmanın kişisel veriler veya sigara kullanan kişilerin ifşa edilmesi amacı taşımadığını söyledi.

Memişoğlu, hedeflerinin yalnızca satış yapan kişinin müşterinin 18 yaşından büyük olup olmadığını doğrulayabilmesini sağlamak olduğunu belirtti.

Bakan, kişilerin özel hayatına ilişkin veri toplanmasının amaçlanmadığını vurguladı.

Sigara Satış Noktalarında Görünürlük de Azaltılacak

Sağlık Bakanlığının hazırlığı yalnızca yaş kontrolüyle sınırlı değil.

Memişoğlu daha önce yaptığı açıklamada sigara ve diğer tütün ürünlerinin satış noktalarındaki görünürlüğünü azaltmaya yönelik düzenlemeler üzerinde de çalışıldığını bildirmişti.

Özellikle çocukların ve gençlerin tütün ürünlerini market, büfe ve benzeri satış noktalarında doğrudan görmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Yeni dönemde satış ve teşhir kurallarına ilişkin ilave sınırlamaların gündeme gelmesi bekleniyor.

Bakanlık Gençlerin Sigaraya Başlamasını Önlemek İstiyor

Memişoğlu, Türkiye’de sigaraya başlama yaşının yaklaşık 17 olduğunu belirterek mücadelenin özellikle çocuklar ve gençler üzerinde yoğunlaştırılacağını ifade etti.

Sağlık Bakanlığı, tütün bağımlılığıyla mücadelede yalnızca satış sınırlamalarını değil, sigara bırakma hizmetlerinin yaygınlaştırılmasını da öncelikli alanlardan biri olarak değerlendiriyor.

Bakan Memişoğlu, Yeşilay tarafından yapılan bir araştırmada sigara kullananların yüzde 80’inin bırakmayı denediğinin ortaya çıktığını da aktardı.

Düzenleme Ne Zaman Başlayacak?

Yeni yaş doğrulama sistemi henüz yürürlüğe girmiş bir uygulama değil.

Sağlık Bakanlığının üzerinde çalıştığı düzenleme kanun taslağı aşamasında bulunuyor.

Bu nedenle uygulamanın;

hangi tarihte başlayacağı,

kimlik kontrolünün nasıl yapılacağı,

karekod sisteminin kullanılıp kullanılmayacağı,

satış noktalarına hangi yükümlülüklerin getirileceği

henüz kesinleşmiş değil.

Taslak çalışmalarının tamamlanmasının ardından yasal süreçte ayrıntıların netleşmesi bekleniyor.

Sivas’taki Satış Noktalarını da Kapsayacak

Düzenleme ülke genelinde hayata geçirilirse Sivas’taki market, büfe ve diğer tütün ürünü satış noktaları da yeni yaş doğrulama kurallarına tabi olacak.

Ancak mevcut aşamada Sivas’a özel bir uygulama veya pilot çalışma açıklanmış değil.

Dolayısıyla satış noktaları açısından yeni bir yükümlülük başlamış gibi hareket edilmemesi, resmi mevzuatın yayımlanmasının beklenmesi gerekiyor.