3 yıl kurutulan koç boynuzları kemik tarağa dönüştürülüyor

Sivas’ta üretilen kemik taraklara yönelik talep artıyor, fakat bu ürünleri hazırlayan usta sayısı azalıyor. Kentin coğrafi işaretli değerleri arasında yer alan taraklar, plastik ürünlere alternatif arayanların yanı sıra saç sağlığına ilişkin faydaları nedeniyle de tercih ediliyor.

Koç boynuzlarından hazırlanan tarakların üretiminde ilk aşama kurutma. Sivas ve çevre illerden temin edilen boynuzlar, yaklaşık 3 yıl kurutulduktan sonra ısıl işlemden geçiriliyor. Ardından şekillendirilen parçalar, tarak haline getiriliyor. Üretim boyunca malzemenin yapısına uygun işlemler uygulanıyor.

Boynuzda bulunan keratin nedeniyle kemik tarakların saçta kepeklenme ve elektriklenmeyi azalttığı belirtiliyor. Ürünün saç hücrelerini canlı tuttuğu, bakteri oluşumunu engellediği ve saç sağlığını koruduğu aktarılıyor. Plastik tarakların yerine kullanılmaya başlayan kemik taraklar için yurt içinden ve yurt dışından sipariş geliyor.

Sivas’ta üretim tek ustayla sürüyor

Kemik tarak ustası Fatih Durna, mesleğin yeniden canlandırılması için 2018 yılında çalışmaya başladıklarını, üretimin ise 2020 yılında yeniden başladığını söyledi. Durna, bugün Sivas’ta bu işi sürdüren tek usta olduğunu belirtti.

"Kemik tarak işi aslında 2005’te yok olmaya yüz tutmuş bir meslekti, yapan kimse yoktu. Daha sonra biz dönemin valisinin teşvikleriyle tekrardan bu mesleği gün yüzüne çıkarmak için 2018 yılında çalışmaya başladık. 2020 yılında ise tekrar kemik tarak Sivas’ta imalata başladı. Şu an maalesef Sivas’ta kemik tarağı yapan tek usta ben kaldım. Kemik, plastik kullanılmaya başlamadan uzun zaman önce ihtiyaç duyulan her alanda kullanılıyordu. Şu an plastiğin kullanıldığı yerlerde alternatif olarak kemik kullanılıyordu. Zamanla teknolojinin gelişmesi ve farklı alternatiflerin oluşmasıyla kemiğin yerini plastik ve metal taraklar aldı. Fakat plastikte saçta elektriklenme, kırılma, dökülme problemleri meydana geldi"

Durna’ya göre kemik tarak saç diplerine masaj yaparak daha sağlıklı saç çıkmasına yardımcı oluyor. Kırılma ve dökülme sorunlarına karşı tercih edilen ürünün doğal olarak üretilen örneklerine ulaşmak ise her yerde mümkün değil.

Talep artıyor, üretici sayısı azalıyor

Durna, Türkiye’de doğal kemik tarak üretenlerin sayısının bir elin parmağını geçmediğini söyledi. Ürünü bilen ve araştıran kişilerin Sivas’taki üreticilerle iletişime geçtiğini belirten Durna, bazı bölgelerde doğal olmayan ürünlerin kemik tarak adıyla satıldığını kaydetti.

"Doğal olarak üretilen kemiğe sadece Sivaslılar ve araştıran insanlar ulaşabiliyor. Onun dışında çoğu bölgede sahte ürünler satışa sunuluyor. Kemik tarağa şu an da yurtdışından çok fazla talep oluyor. Faydalarını öğrenen, araştıran insanlar bizimle iletişime geçiyor."

Kent ekonomisi açısından daha fazla üreticiye ihtiyaç olduğunu söyleyen Durna, tescilli ürünün üretiminin yaygınlaşmasının Sivas’a katma değer sağlayacağını dile getirdi. Kemik tarak, bugün Sivas’ın adıyla özdeşleşen el sanatlarından biri olarak tek ustanın üretimiyle yaşatılmaya çalışılıyor.