“Geçmişin izleri tamamen silinmiş değil” İşhanı’ndaki camide

Sivas merkeze bağlı İşhanı köyünde, geçmişte Ermeni cemaati tarafından kilise olarak kullanılan yapı, 1984 yılında camiye dönüştürülerek ibadete açıldı. Köyde bugün de cami olarak kullanılan kubbeli yapının duvarlarında ve bazı bölümlerinde eski kiliseye ait mimari izler görülebiliyor.

Yapının dış görünümünde yıllar içinde yapılan değişikliklerin izleri bulunuyor. Camiye dönüştürülürken eski ana giriş kapısı kapatıldı, yapının başka bir bölümünden yeni bir giriş açıldı. İç kısım ibadete uygun hale getirildi. Eski sunak bölümü ise tamamen ortadan kaldırılmadı. İbadet alanına dahil edilmeyen bu bölüme ayrı bir kapıdan geçiliyor.

Minareye çıkılan bölümde de yapının önceki dönemine ait ayrıntılar göze çarpıyor. Bazı sütunlarda deformasyon görülse de iyon tarzı sütun kaideleri günümüze ulaşmış durumda. Kubbeli yapı, zaman içinde yapılan müdahalelerle büyük ölçüde cami görünümüne kavuştu.

Yapının geçmişi büyüklerden dinleniyor

İşhanı köyü Muhtarı Caner Öntaş, yapının geçmişine ilişkin bilgileri köyün büyüklerinden öğrendiklerini söyledi.

"Bizim yaşımız bunları görmeye yetmedi. Büyüklerimizden duyduklarımıza ve edindiğimiz bilgilere göre Sivas’ın İşhanı köyündeki bu yapı geçmişte Ermeni nüfusu tarafından kilise olarak kullanılıyormuş. Tarihi kayıtlara baktığımızda köyün adı 1877 yılında İşhan olarak geçiyor. 19. yüzyılda da Ermeni nüfusunun yoğun olarak yaşadığı bir yermiş"

Öntaş, yapının camiye dönüştürülmesinin ardından yapılan değişiklikleri şöyle anlattı: "Daha sonraki yıllarda, anlatılan tarihe göre 1984 yılında camiye dönüştürülerek Müslümanların ibadetine açılmış. Minare de bu köyden Süleyman Polat’ın katkısıyla, minare ustası Veli Yıldız tarafından yapılmış ve yapı bu şekilde hizmet vermeye başlamış. Geçmişin izleri tamamen silinmiş değil. Hala bazı ibareler ve mimari unsurlar görülebiliyor. Daha sonra kilisenin ana giriş kapısı kapatılmış, farklı bir taraftan yeni bir giriş açılmış. Bugün de aktif olarak cami olarak kullanılıyor"

Köyde geçmişte iki kilise bulunduğunu belirten Öntaş, yapılardan birinin yıkıldığını, diğerinin ise camiye dönüştürülerek kullanılmaya devam ettiğini söyledi: "42 yıldır aktif olarak cami olarak kullanılıyor. Zamanında köyde iki kilise varmış. Bunlardan biri yıkılmış, günümüze sadece burası ulaşmış. Bu yapı da camiye çevrilerek ibadete açılmış ve o günden bu yana cami olarak kullanılmaya devam ediyor"

Duvarlardaki tasvirlerin izleri silindi

Köy sakinlerinden Halil Yıldız da yapının eski haline ilişkin bilgilerin köyde anlatıldığını belirtti. Yıldız, kilisenin geçmişteki görünümünü şu sözlerle aktardı: "Burası eskiden büyük bir kiliseydi. Yaklaşık 600 yıllık bir kilise olduğunu söylerlerdi. 1960’lı yıllarda köyde Ermeni aileler de yaşardı. Azınlıkta oldukları için kiliseyi kullanırlardı. Çocuklarını burada vaftiz ederlerdi. Daha sonra burası camiye çevrildi. Minareyi de 1984 yılında babam yaptı. Eskiden içerisi işlemeliydi. Duvarlarda Meryem Ana’nın resimleri vardı. Sonradan onları söktüler, kazıdılar ve içini tamamen boşalttılar"

İşhanı köyünde geçmişten kalan yapı, bugün ibadet amacıyla kullanılmayı sürdürüyor. Kilisenin eski girişinden sunak bölümüne, sütun kaidelerinden minareye uzanan mimari ayrıntılar ise binanın önceki döneminden kalan izleri taşıyor.