1271’den kalan Çifte Minareli Medrese kapsamlı onarımda

Sivas’taki Çifte Minareli Medrese’de restorasyon çalışmaları sürüyor. 1271 yılında İlhanlı veziri Şemseddin Cüveyni tarafından yaptırılan ve 755 yıldır ayakta olan yapı, tarihinin en geniş kapsamlı onarım sürecinden geçiriliyor. Çalışmalarla medresenin depreme karşı dayanıklılığının artırılması, özgün çini süslemelerinin korunması ve güney bölümündeki tarihi kalıntıların ortaya çıkarılması hedefleniyor.

Sivas, farklı dönemlere ait yapıların bir arada görülebildiği Tarihi Kent Meydanı ile geçmişin izlerini bugüne taşıyor. Kentteki eserler arasında yer alan Çifte Minareli Medrese de anıtsal taç kapısı, çift minaresi ve çini süslemeleriyle öne çıkıyor. Yapı, inşa edildiği dönemde hadis ve tefsir ilimlerinin okutulduğu bir medrese olarak kullanıldı.

Medrese farklı amaçlarla kullanıldı

Yıllar içinde çeşitli tahribatlar geçiren yapı, sonraki dönemlerde farklı işlevler üstlendi. Hastane, askerî rüştiye ve ilkokul olarak kullanılan medresenin korunabilen anıtsal giriş cephesi, bugün yapının geçmişten kalan en belirgin bölümleri arasında bulunuyor.

Sivas Vakıflar Bölge Müdürü Mehmet Ali Çalışkan, medresenin mimari özelliklerine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Döneminde hadis ve tefsir ilimlerinin okutulduğu medrese, anıtsal taç kapısı ve çini süslemeli çift minaresiyle Selçuklu sanatının seçkin örnekleri arasında yer almaktadır”

Çalışkan’ın aktardığı bilgilere göre medrese, 19. yüzyılın sonlarına doğru büyük ölçüde harap hale geldi. 1882 yılında kalıntıları kaldırılarak yerine hastane yapıldı. Halil Edhem Eldem’in çalışmaları sayesinde anıtsal giriş cephesi destek duvarlarıyla ayakta tutuldu.

Daha sonra Askerî Rüştiye ve İsmet Paşa İlkokulu olarak kullanılan yapıların 1960 yılında yıkılmasının ardından, medresenin temel ve duvar kalıntıları yeniden ortaya çıkarıldı. Bu çalışmalar, 1963-1965 yılları arasında Prof. Dr. Haluk Karamağaralı tarafından gerçekleştirilen arkeolojik kazılarla yürütüldü.

Çift minare ve çiniler korunacak

Çifte Minareli Medrese’de Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2008-2010 yılları arasında kapsamlı bir restorasyon yapılmıştı. Aradan geçen yılların ardından yapı için yeniden çalışma başlatıldı. Proje hazırlandıktan sonra restorasyon uygulamasına ağustos ayında geçildi.

Mehmet Ali Çalışkan, yeni sürecin kapsamını şöyle anlattı:

“1960 yılında bu yapıların yıkılmasının ardından, 1963-1965 yılları arasında Prof. Dr. Haluk Karamağaralı tarafından gerçekleştirilen arkeolojik kazılarla medresenin temel ve duvar kalıntıları yeniden gün yüzüne çıkarılmıştır. Çifte Minareli Medresede, 2008-2010 yılları arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı restorasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Aradan geçen yılların ardından, bu önemli kültür mirasının korunması ve gelecek nesillere sağlıklı bir şekilde aktarılması amacıyla 2026 yılı itibarıyla medresemizde yeniden kapsamlı bir restorasyon süreci başlatılmıştır. Bu yeni restorasyon kapsamında önceliğimiz, çift minarenin depreme karşı dayanıklılığını artırmak ve özgün çini süslemelerini korumaktır. Restorasyonun önemli aşamalarından biri de medresenin güneyinde yer alan zaviye bölümüdür. Burada yapılacak arkeolojik kazılarla tarihi kalıntılar ortaya çıkarılacak, belgelenecek ve koruma altına alınacaktır. Bu kalıntıların ziyaretçiler tarafından görülebilmesi amacıyla üzerinde gezi güzergâhı oluşturulması planlanmaktadır”

Restorasyon tamamlandığında medresenin hem mimari unsurları hem de güneyindeki zaviye bölümünden çıkarılacak kalıntılarla birlikte korunması planlanıyor. Böylece yapı, Sivas Tarihi Kent Meydanı’ndaki tarihî bütünlük içinde gelecek kuşaklara aktarılacak.