110 yıllık haberleşme vesikası Sivaslı yüzbaşının torununa ulaştı

Birinci Dünya Savaşı’nda Ruslara esir düşerek Sibirya’ya götürülen Sivaslı Süvari Yüzbaşı Abdülkadir’in, annesinden haber beklediğini anlatan 110 yıllık haberleşme vesikası, torunu Dr. Selahi Ertürk’e teslim edildi. Belge, savaş yıllarında yarım kalan bir iletişim çabasını ve yıllarca aileye ulaşamayan mektupların izini taşıyor.

Sivas Valiliği bünyesinde faaliyet gösteren Sivas Hafıza Merkezi, savaş dönemlerinde esir düşen Sivaslı askerlerin ailelerine gönderdikleri ancak sahiplerine ulaşamayan mektup ve haberleşme belgelerini günümüzde yaşayan yakınlarıyla buluşturuyor. Bu çalışma kapsamında Süvari Yüzbaşı Abdülkadir’in esaret dönemine ait belgeleri de ailesine ulaştırıldı.

Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, makamında kabul ettiği Dr. Selahi Ertürk’e dedesinin Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki esaretine ilişkin belgeleri verdi. Ertürk, ailesine ulaşabilmek için yıllar önce çaba gösteren dedesinin izlerini taşıyan evrakı teslim alırken duygusal anlar yaşadı.

Sibirya’daki esir kampından gönderilen belge

Sivas’ın Örtülüpınar Mahallesi’nden Süvari Yüzbaşı Abdülkadir, 1916 [yılında](/sivas-haberleri/cumhuriyetin-103-yilinda-yagmur-altinda-celenk-sunuldu/502102) Erzurum’un Narman bölgesinde Ruslara esir düştü. Ardından binlerce kilometre uzaklıktaki Sibirya’da bulunan bir esir kampına götürüldü.

Oğlunun esir düştüğünü öğrenen annesi Nisa Hanım, kendisine ulaşabilmek için dönemin devlet makamlarına başvurdu. Gönderdiği mektupların oğluna ulaştırılmasını istedi. Savaşın ve esaret koşullarının ağırlaştığı dönemde anne ile oğul arasındaki bu haberleşme çabası sonuçsuz kaldı.

Esir kampında Yüzbaşı Abdülkadir hakkında Fransızca hazırlanan bilgi formunda, evinden o tarihe kadar herhangi bir para ya da posta almadığı kaydedildi. Formda, annesinden gelecek mektubu ve onun sağlık durumuna ilişkin haberi endişeyle beklediği belirtildi.

"Bugüne kadar birçok mektup göndermeme rağmen tek bir cevap bile alamadım. Annemden gelecek mektubu ve onun sağlık durumuna ilişkin haberleri büyük bir endişeyle bekliyorum"

Sivas Hafıza Merkezi’nin Kızılay Arşivi’nde yürüttüğü çalışmalarda, Balkan ve Birinci Dünya Savaşları dönemine ait belgelere ulaşıldı. Savaşlara katılan ve esir düşen yaklaşık 180 Sivaslı askerin ailelerine yazdığı, fakat çeşitli nedenlerle sahiplerine ulaşamayan mektuplar bu arşiv çalışmaları sırasında tespit edildi.

Belgeler ailelerin geçmişine ulaşıyor

Tarihi evrak üzerinde yapılan araştırmalarla askerlerin kimlikleri, aileleri ve yaşadıkları olaylar belirleniyor. Ardından bu hatıraların günümüzde yaşayan yakınlarına ulaştırılması için çalışma yürütülüyor. Süvari Yüzbaşı Abdülkadir’in esaret yıllarına ait belgelerin torunu Selahi Ertürk’e verilmesi, bu çalışmanın örneklerinden biri oldu.

Belgelerin takdimi sırasında konuşan Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, Sivas Hafıza Merkezi’nin çalışmalarının tarihi hafızanın korunması açısından taşıdığı değere değindi:

"Bir tarafta Sibirya’da annesinden haber bekleyen bir evlat, diğer tarafta ise oğluna gönderdiği mektupların ulaşması için devlete müracaat eden bir anne. Aradan bir asrı aşkın süre geçmiş olsa da bu belgelerdeki hasreti, ümidi ve bekleyişi bugün hâlâ hissedebiliyoruz"

Şimşek, belgelerin yalnızca tarihi evrak olarak görülmemesi gerektiğini belirterek şöyle konuştu:

"Bu belgeler; bir annenin evladına duyduğu özlemin, bir askerin ailesine yeniden kavuşma ümidinin ve milletimizin tarihin en zor dönemlerinde gösterdiği büyük fedakârlıkların sessiz şahitleridir. Belki de bundan 110 yıl önce sahibine ulaşması beklenen bir haberin ve yarım kalan bir hasretin izlerini, bugün onun torununa ulaştırmanın anlamlı mutluluğunu yaşıyoruz"

Vali Şimşek, Sivas Valiliği olarak şehrin tarihine, kültürel mirasına ve milli hafızasına sahip çıkmayı sorumluluk gördüklerini söyledi. Başta Süvari Yüzbaşı Abdülkadir olmak üzere vatan uğruna mücadele eden, esaret yaşayan ve fedakârlıkta bulunanları rahmet, minnet ve şükranla andı; projeyi yürüten Sivas Hafıza Merkezi yetkililerine teşekkür etti.

Belgeleri teslim alan Selahi Ertürk ise dedesinin esaret yıllarına ait hatıraların gün yüzüne çıkarılmasının kendisi ve ailesi için büyük manevi değer taşıdığını belirterek Sivas Valisi Yılmaz Şimşek’e, Sivas Hafıza Merkezi yetkililerine ve çalışmada emeği geçenlere teşekkür etti.

Yüzbaşı Abdülkadir’in savaşın sona ermesinden birkaç yıl sonra, Türk İstiklal Harbi döneminde memleketi Sivas’a döndüğü belirtildi. Belge takdiminde İl Genel Meclis Başkanı Mehmet Şarkışla ile Sivas Hafıza Merkezi görevlileri Yaşar Abunus ve Ömer Gül de yer aldı. Böylece bir asırdan fazla süre önce yola çıkan haberleşme vesikası, ailenin yaşayan kuşağına ulaştı.