61 Saniyelik Dakikalara Veda: Tarih Belli Oldu

Dünya genelinde kullanılan saat sisteminde önemli bir değişiklik yaşanacak. Atom saatleri ile Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü arasındaki küçük zaman farklarını dengelemek için uygulanan artık saniye (leap second) düzenlemesinde yeni bir döneme geçiliyor.

Fransa'nın Versailles kentinde gerçekleştirilen 28. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı'nda (CGPM), zaman ölçümüne ilişkin yeni karar kabul edildi.

15 Ekim 2026 tarihinde alınan karara göre, kesintisiz Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) sistemi 20 Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek.

Böylece bazı dakikaların 61 saniye sürmesine neden olan artık saniye uygulamasına duyulan ihtiyaç ortadan kaldırılacak.

Dakikalar Neden Bazen 61 Saniye Sürüyordu?

Günlük yaşamda bir dakika 60 saniyeden oluşuyor. Ancak uluslararası zaman sisteminde geçmişte bazı özel anlarda bu süreye bir saniye ekleniyordu.

Bunun nedeni, Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünün tamamen sabit olmaması.

Dünya'nın dönüş hızı, çeşitli doğal etkenler nedeniyle çok küçük değişiklikler gösterebiliyor. Buna karşılık atom saatleri son derece hassas ve düzenli bir zaman ölçümü sağlıyor.

Dünya'nın dönüşüne dayalı zaman ile atom saatlerine dayalı zaman arasında oluşan farkı sınırlamak amacıyla belirli dönemlerde artık saniye ekleniyordu.

Bu uygulamada UTC saat sisteminde günün son dakikasına bir saniye daha eklenebiliyor, böylece ilgili dakika 61 saniye sürüyordu.

En Son Ne Zaman Artık Saniye Eklendi?

Uluslararası Dünya Dönüşü ve Referans Sistemleri Servisinin (IERS) kayıtlarına göre son pozitif artık saniye 31 Aralık 2016 tarihinde uygulandı.

O tarihten bu yana uluslararası zaman sistemine yeni bir artık saniye eklenmedi.

IERS'nin Temmuz 2026'da yayımladığı son duyuruya göre 2026 yılının sonunda da artık saniye eklenmeyecek.

Dolayısıyla 61 saniyelik dakikalar, her yıl düzenli olarak karşılaşılan bir durum değil. Uygulama yalnızca gerekli görüldüğünde gerçekleştiriliyordu.

Artık Saniye Uygulaması Neden Kaldırılıyor?

Artık saniye uygulaması, astronomik zamanla atom saatlerini birbirine yakın tutmayı amaçlasa da teknolojik sistemlerde çeşitli sorunlara yol açabiliyor.

Özellikle bilgisayar ağları, iletişim sistemleri ve hassas zaman eşitlemesine ihtiyaç duyan altyapılar açısından bir saniyelik ani değişiklik önemli olabiliyor.

Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosunun açıklamasına göre farklı dijital sistemlerin artık saniyeyi farklı yöntemlerle işlemesi, zaman eşitlemesinde uyumsuzluk riskini artırıyor.

Bu durumun etkileyebileceği alanlar arasında telekomünikasyon, enerji dağıtım sistemleri, ulaşım altyapıları ve uydu navigasyon hizmetleri bulunuyor.

Eksik Saniye İhtimali de Gündemdeydi

Uzmanların üzerinde durduğu bir diğer konu, Dünya'nın dönüş hızındaki değişimler nedeniyle gelecekte bir saniyenin eklenmesi yerine çıkarılmasının gerekebilmesi.

Negatif artık saniye olarak adlandırılan bu işlem, daha önce uluslararası zaman sisteminde uygulanmadı.

Bu nedenle teknik altyapıların böyle bir değişikliğe nasıl tepki vereceğine ilişkin belirsizlikler bulunuyor.

15 Ekim'de kabul edilen uluslararası kararda da negatif artık saniyenin kritik altyapılar açısından oluşturabileceği riskler vurgulandı.

Yeni Saat Sistemi Ne Zaman Başlayacak?

Fransa'nın Versailles kentinde 13-15 Ekim 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen konferansta, kesintisiz UTC sistemine geçişin tarihi kesinleştirildi.

Kabul edilen 5 sayılı karara göre yeni sistem 20 Mayıs 2027 tarihinde uygulanmaya başlayacak.

Kararda, Dünya'nın dönüşüne dayalı zaman ile UTC arasındaki fark için izin verilen azami değerin 3.600 saniyeye, yani bir saate yükseltilmesi benimsendi.

Mevcut sistemde yaklaşık 0,9 saniyeyle sınırlandırılan farkın genişletilmesi, artık saniye eklenmeden zaman sisteminin uzun süre kullanılabilmesini sağlayacak.

Bir Saatlik Fark Oluşacak mı?

Kararda belirtilen bir saatlik değer, 20 Mayıs 2027'de bütün saatlerin bir saat ileri veya geri alınacağı anlamına gelmiyor.

Bu rakam, iki farklı zaman ölçeği arasında izin verilen en yüksek farkı ifade ediyor.

Amaç, söz konusu farkın çok küçük değişimler nedeniyle sürekli düzeltilmesine ihtiyaç duyulmamasını sağlamak.

Uluslararası kuruluş, yeni düzenlemenin UTC sisteminin yüzyıllar boyunca kesintisiz kullanılmasına yardımcı olacağını belirtiyor.

Türkiye'de Saatler Değişecek mi?

Yeni düzenleme Türkiye'yi de ilgilendiriyor. Ancak değişiklik, günlük hayatta kullanılan saatlerin ileri veya geri alınmasını gerektirmiyor.

Türkiye'de vatandaşların kullandığı saatler, iş ve okul başlangıç saatleri ya da günlük randevu düzeni bu kararla değişmeyecek.

Bir saat yine 60 dakika, bir dakika da olağan biçimde 60 saniye olarak kullanılmaya devam edecek.

Değişiklik, uluslararası zamanın teknik olarak oluşturulması ve senkronize edilmesiyle ilgili.

Bu nedenle telefon, bilgisayar veya kol saatlerinde kullanıcıların ayrıca bir ayar yapmasını gerektiren genel bir saat değişikliği söz konusu değil.

Yaz Saati Uygulamasıyla İlgili mi?

Artık saniye düzenlemesi, ülkelerin yaz saati veya kış saati uygulamalarıyla aynı konu değil.

Yaz saati uygulamaları, ülkelerin yerel saat dilimlerini belirli dönemlerde değiştirmesine dayanıyor.

Artık saniye ise Dünya'nın dönüşüne dayalı zaman ile atom saatlerinin ölçtüğü zaman arasındaki küçük farkları düzenlemek için kullanılıyor.

Bu nedenle yeni uluslararası karar, Türkiye'nin mevcut saat dilimi uygulamasının değiştirildiği anlamına gelmiyor.

Karar 2035'ten Önce Uygulanacak

Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı, 2022 yılında aldığı bir kararla artık saniye ihtiyacını ortadan kaldıracak düzenlemenin en geç 2035 yılına kadar hayata geçirilmesini öngörmüştü.

Ancak teknolojik sistemlerdeki riskler ve negatif artık saniye ihtimali nedeniyle geçişin daha erken yapılması gündeme geldi.

15 Ekim 2026'da alınan yeni kararla uygulama tarihi 20 Mayıs 2027 olarak kesinleşti.

Böylece 2035'e kadar tamamlanması öngörülen uluslararası zaman düzenlemesinde daha erken bir takvim benimsendi.

Günlük yaşamda doğrudan hissedilmeyecek bu değişiklik, dijital altyapıların kullandığı uluslararası zaman standardı açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.