Ücretsiz Ulaşımda Yaş Sınırı Değişiyor: Sivas'ta Durum Ne?

Dünyanın farklı bölgelerinde toplu taşımanın maliyeti ve yaşlanan nüfusun ulaşım ihtiyaçları, ücretsiz seyahat uygulamalarını yeniden gündeme taşıdı. Bazı şehirlerde ücretsiz ulaşımdan yararlanma yaşı yükseltilirken bazı ulaşım türlerinde ise hak sahipliği genişletiliyor.

Özellikle Güney Kore'nin Daegu kentinde uygulamaya alınan kademeli yaş düzenlemesi, yaşlı vatandaşlara sağlanan ulaşım desteklerinin nasıl sürdürüleceğine ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi.

Gelişmelerin ardından Türkiye'de 65 yaş ve üzerindeki vatandaşlara tanınan ücretsiz ulaşım hakkının devam edip etmeyeceği merak edilmeye başlandı.

Sivas'ta da binlerce vatandaşı ilgilendiren uygulama konusunda mevcut yasal haklar ve olası düzenlemeler dikkatle takip ediliyor.

Güney Kore'de Ücretsiz Ulaşım İçin Yaş Sınırı Değişiyor

Güney Kore'nin Daegu Büyükşehir Belediyesi, yaşlı vatandaşlara sağlanan ücretsiz toplu taşıma hizmetlerinde kademeli bir geçiş programı uyguluyor.

Kentte otobüs ve metro için farklı yaş sınırları bulunurken iki ulaşım türünde de 2028 yılına kadar ortak bir sistem oluşturulması hedefleniyor.

Belediyenin resmî açıklamalarına göre 2025 yılında otobüslerde ücretsiz ulaşım için yaş sınırı 73, metroda ise 67 olarak belirlendi.

2028 yılına gelindiğinde ise hem otobüslerde hem de metroda ücretsiz seyahat yaşının 70 olması planlanıyor.

Böylece metro için yaş sınırı yükseltilirken otobüslerde ücretsiz seyahatten yararlanabilecek kişilerin kapsamı genişletilmiş olacak.

Bu gelişme, ücretsiz ulaşım hakkının farklı ülkelerde aynı yaş ve koşullarla uygulanmadığını gösteriyor.

İngiltere'de Uygulama Bölgelere Göre Değişiyor

Yaşlı vatandaşlara ücretsiz ulaşım imkânı sunulan ülkelerden biri de Birleşik Krallık.

İngiltere'de ulusal ücretsiz otobüs kartından yararlanma koşulu devlet emeklilik yaşına bağlı olarak belirleniyor.

Ancak Birleşik Krallık'ın her bölgesinde aynı yaş sınırı uygulanmıyor.

Örneğin Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda'da 60 yaşından itibaren ücretsiz otobüs kartı hakkı bulunurken Londra'da da 60 yaş ve üzerindeki vatandaşlara yönelik ayrı bir ulaşım uygulaması mevcut.

Bu farklılıklar, ücretsiz ulaşımın kapsamının ülkelerin sosyal politika tercihleri ve yerel yönetim düzenlemelerine göre değişebildiğini ortaya koyuyor.

Türkiye'de 65 Yaş Üstü Ücretsiz Ulaşım Kalkıyor mu?

Yurt dışındaki düzenlemelerin gündeme gelmesi, Türkiye'de yaşayan 65 yaş ve üzerindeki vatandaşların da mevcut haklarının değişip değişmeyeceğini sorgulamasına neden oldu.

Ancak Türkiye'de 65 yaş ve üzerindeki Türk vatandaşlarına tanınan ücretsiz şehir içi toplu taşıma hakkını kaldıran veya yaş sınırını yükselten yeni bir düzenleme bulunmuyor.

Mevcut uygulama, 4736 sayılı Kanun ve Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği kapsamında devam ediyor.

Yönetmeliğin 5. maddesine göre 65 yaş ve üzerindeki Türk vatandaşları, belediyelere veya belediyeler tarafından yetkilendirilen işletmelere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlanabiliyor.

Bu hak, ilgili mevzuatta belirlenen kapsam ve koşullarla uygulanıyor.

Dolayısıyla yurt dışında yapılan bir değişiklik, Türkiye'deki ücretsiz ulaşım hakkının da değiştiği anlamına gelmiyor.

Günlük Biniş Sınırı Bulunuyor mu?

Türkiye'deki mevcut düzenlemede 65 yaş ve üzerindeki vatandaşların şehir içi ücretsiz ulaşım hakkı için genel bir günlük biniş kotası öngörülmüyor.

Bu nedenle aynı gün içinde birden fazla kez otobüs kullanan vatandaşlar, yalnızca yolculuk sayılarının yüksek olması nedeniyle haklarını kaybetmiyor.

Bununla birlikte ulaşım hizmetlerinin finansmanı, belediyeler ve özel halk otobüsü işletmecileri açısından tartışılmaya devam ediyor.

Artan akaryakıt giderleri, bakım masrafları ve personel maliyetleri nedeniyle ücretsiz ulaşım hizmetinin nasıl finanse edileceği konusu önemini koruyor.

Ücretsiz Ulaşım Hakkı Neden Tartışılıyor?

Yaşlı vatandaşlara sağlanan ücretsiz toplu taşıma hizmeti, sosyal hayata katılımı kolaylaştıran önemli desteklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Özellikle düzenli geliri bulunmayan veya sınırlı emekli aylığıyla geçinen vatandaşlar açısından ücretsiz ulaşım, günlük yaşam giderlerini azaltabiliyor.

Hastane, sağlık kuruluşu, kamu kurumu ve sosyal etkinliklere erişim bakımından da bu hak önem taşıyor.

Diğer taraftan toplu taşıma hizmetini sunan işletmeler, ücretsiz taşınan yolcuların oluşturduğu maliyetin karşılanması gerektiğine dikkat çekiyor.

Bu nedenle tartışmalar yalnızca ücretsiz ulaşım hakkının sürdürülmesiyle sınırlı kalmıyor. Hizmetin finansmanının kim tarafından ve hangi ölçüde karşılanacağı da gündeme geliyor.

Farklı Ülkelerde Farklı Çözümler Uygulanıyor

Bazı ülkeler yaş sınırlarını değiştirirken bazıları ücretsiz ulaşımı belirli saatlerle veya ulaşım türleriyle sınırlandırıyor.

Bir başka yaklaşımda ise yaşlı vatandaşlara sağlanan ücretsiz ulaşım hakkı korunurken hizmeti sunan işletmelere kamu kaynaklarından destek veriliyor.

Bu modellerin ortak noktası, ulaşım hizmetinin mali sürdürülebilirliği ile vatandaşların sosyal hakları arasında denge kurma arayışı.

Ancak her ülkenin nüfus yapısı, ulaşım ağı ve sosyal güvenlik sistemi farklı olduğundan aynı uygulamanın bütün şehirlerde benzer sonuçlar doğuracağı söylenemiyor.

Sivas'ta 65 Yaş Üstü Ücretsiz Ulaşım Devam Ediyor

Türkiye'deki mevcut düzenleme kapsamında Sivas'ta da 65 yaş ve üzerindeki vatandaşlar şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlanmaya devam ediyor.

Kentte ücretsiz ulaşımın maliyeti ve kullanım sıklığı daha önce yerel yönetim tarafından da gündeme getirilmişti.

Sivas Belediye Başkanı Dr. Adem Uzun, ekim ayının başında yaptığı açıklamada ücretsiz ulaşım hakkının korunması gerektiğini ancak sınırsız kullanımın yeniden değerlendirilmesini önerdi.

Uzun'un gündeme getirdiği günlük 4 veya 6 biniş sınırı, mevcut durumda yürürlüğe girmiş bir karar değil.

Sivas'ta ücretsiz ulaşım yaşının artırılmasına veya 65 yaş üstü vatandaşlara günlük biniş sınırı getirilmesine ilişkin yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.

Dolayısıyla Sivaslı vatandaşlar, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde ücretsiz ulaşım haklarından yararlanmayı sürdürüyor.

Sivaslı Vatandaşlar Ne Düşünüyor?

Dünyada ücretsiz ulaşım yaş sınırlarının değişmesi, Türkiye'deki uygulamanın geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

Peki, ücretsiz toplu taşıma hakkı 65 yaşından itibaren sınırsız şekilde devam mı etmeli?

Ulaşım hizmetinin maliyetini karşılamak için farklı finansman modelleri mi geliştirilmeli?

Yoksa yaş sınırı ve kullanım koşulları günümüz şartlarına göre yeniden mi değerlendirilmeli?

Gündem Sivas, ücretsiz ulaşım uygulamasına ilişkin vatandaşların görüşlerini bekliyor.

Kaynaklar: Daegu Büyükşehir Belediyesi resmî ulaşım duyuruları, Birleşik Krallık Hükûmeti ücretsiz otobüs kartı bilgilendirmesi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği.