Tunay Kamer'den Nostaljik Fotoğraf Akımı Uyarısı: Bu Risklere Dikkat

Sosyal medyada son dönemde kullanıcıların fotoğraflarını yapay zekâ destekli uygulamalara yükleyerek geçmiş dönemleri anımsatan nostaljik görüntüler oluşturması ilgi görüyor.

Eski fotoğraf estetiği, farklı dönemlere ait kıyafetler ve çeşitli görsel efektlerle hazırlanan içerikler kısa sürede sosyal medya trendine dönüşürken, Eğitim Sosyoloğu Prof. Dr. Selman Tunay Kamer konunun görünmeyen tarafına dikkat çekti.

Kamer, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda fotoğraf yükleyerek nostaljik filtreler oluşturmanın eğlenceli görünmesine rağmen kişisel siber güvenlik ve dijital mahremiyet açısından doğrudan ele alınması gereken riskleri bulunduğunu belirtti.

Kamer’den “Biyometrik Veri” Uyarısı

Tunay Kamer'in dikkat çektiği başlıkların ilk sırasında yüz görüntülerinin nasıl işlendiği bulunuyor.

Kamer, yüklenen fotoğrafların yalnızca görsel bir dosyadan ibaret görülmemesi gerektiğini belirterek yüzün geometrik yapısı ve gözler arasındaki mesafe gibi özelliklerin kişinin tanınmasına yönelik sistemlerde kullanılabilecek bilgiler oluşturabileceğine dikkat çekti.

Kamer'e göre bu tür verilerin nasıl işlendiği, nerede saklandığı ve hangi amaçlarla kullanılabileceği kullanıcı açısından önem taşıyor.

Burada önemli bir teknik ayrım da bulunuyor. Bir yüz fotoğrafının kendiliğinden her durumda biyometrik veri olduğu söylenemese de kişinin benzersiz şekilde tanınması veya kimliğinin doğrulanması amacıyla özel teknik işlemlerden geçirilmesi halinde biyometrik veri niteliği gündeme gelebiliyor.

Deepfake İçeriklerine Dikkat Çekti

Kamer'in uyarılarından biri de yapay zekâ teknolojileriyle gerçekleştirilebilen görsel ve ses klonlama işlemleri oldu.

Yapay zekâ modellerinin görüntü üretme kabiliyetlerinin gelişmesiyle birlikte gerçek kişilere ait fotoğraflardan sahte veya manipüle edilmiş görüntüler oluşturmak giderek kolaylaşıyor.

Kamer, net yüz görüntülerinin kişinin gerçekte bulunmadığı ortamlarda gösterildiği veya söylemediği sözleri söylemiş gibi yansıtıldığı deepfake içeriklerde kullanılabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Bu tür içeriklerin yalnızca eğlence amacıyla kullanılmadığını belirten Kamer, itibar zedeleme girişimlerinden sosyal mühendislik yöntemlerine kadar farklı risklerin ortaya çıkabileceğine işaret etti.

Fotoğrafın Arka Planındaki Ayrıntılar da Önemli

Eğitim Sosyoloğu Kamer'in üzerinde durduğu bir başka nokta ise kullanıcıların çoğu zaman fark etmediği arka plan ayrıntıları.

Bir fotoğrafta yalnızca kişinin yüzü bulunmuyor.

Ev içerisindeki ayrıntılar, çalışma ortamı, araç plakaları, kıyafetler, kurum kartları, rozetler, tabelalar veya çevrede bulunan diğer unsurlar kişi hakkında ilave bilgiler verebiliyor.

Kamer, bu tür ayrıntıların kişinin internette bıraktığı diğer dijital izlerle birlikte değerlendirilmesi halinde daha inandırıcı kişiselleştirilmiş oltalama ve dolandırıcılık senaryolarının hazırlanmasında kullanılabileceğine dikkat çekti.

Küçük Bir Ayrıntı Büyük Bir İpucuna Dönüşebilir

Örneğin fotoğrafın çekildiği iş yeri, arka planda bulunan bir okul logosu ya da görünen bir araç plakası ilk bakışta önemsiz görünebilir.

Ancak farklı platformlarda açık şekilde bulunan bilgiler bir araya getirildiğinde kişinin günlük yaşamına, bulunduğu yerlere veya çevresindeki kişilere yönelik daha ayrıntılı bir profil ortaya çıkabilir.

Bu nedenle Kamer'in değerlendirmesinde yalnızca yüzün değil, fotoğrafın tamamının kişisel mahremiyet açısından ele alınması gerektiği mesajı öne çıkıyor.

EXIF Verileri Konusunda da Uyardı

Kamer'in sosyal medya paylaşımında dikkat çektiği konulardan biri de fotoğraf dosyalarının taşıyabileceği üst veriler oldu.

Fotoğrafların çekildiği cihaza ve ayarlara bağlı olarak dosyalarda tarih, saat, cihaz bilgileri ve konum gibi EXIF verileri bulunabiliyor.

Kamer, gerekli önlemler alınmadan bir üçüncü taraf hizmete yüklenen fotoğraflarda bu bilgilerin de mahremiyet açısından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Ancak burada da her platformun aynı şekilde çalışmadığını belirtmek gerekiyor. Bazı sosyal medya platformları fotoğraf yüklenirken belirli üst verileri kaldırabiliyor. Buna karşılık kullanıcının fotoğrafı doğrudan farklı bir uygulamanın sunucusuna yüklediği durumlarda hizmetin dosya içerisinde bulunan bilgileri nasıl işlediği gizlilik politikasına göre değişebiliyor.

“Kullanım Şartlarını Okuyun”

Tunay Kamer'in öne çıkardığı önemli başlıklardan biri de fotoğraf filtreleri sunan hizmetlerin kullanım sözleşmeleri oldu.

Bir uygulamayı kullanırken genellikle hızlı bir şekilde kullanım şartlarının kabul edildiğini hatırlatan Kamer, görsellerin hangi amaçlarla işlendiği ve üçüncü taraflarla paylaşım koşullarının gözden geçirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Bu noktada kullanıcıların özellikle şu soruların cevaplarını araştırması önem taşıyor:

Fotoğraf ne kadar süre saklanıyor?

Görüntüler hizmetin geliştirilmesi veya yapay zekâ modellerinin eğitimi amacıyla kullanılabiliyor mu?

Veriler başka şirketlerle paylaşılabiliyor mu?

Kullanıcı yüklediği fotoğrafın tamamen silinmesini talep edebiliyor mu?

Uygulama fotoğraflar üzerinde hangi kullanım haklarını talep ediyor?

Her uygulamanın kullanım şartları birbirinden farklı olduğu için bütün yapay zekâ uygulamalarının fotoğrafları aynı şekilde kullandığı şeklinde bir genelleme yapmak mümkün değil.

Bu nedenle sözleşme ve gizlilik politikasının kontrol edilmesi önem taşıyor.

Tunay Kamer Fotoğraf Yükleyeceklere Ne Öneriyor?

Kamer, riskleri azaltmak isteyen kullanıcılar için alınabilecek bazı tedbirleri de sıraladı.

Konum ve EXIF Bilgilerini Kontrol Edin

Fotoğraf yüklemeden önce dosyada konum bilgisinin bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi öneriliyor.

Kamer ayrıca gerektiğinde fotoğrafın ekran görüntüsü alınarak kullanılabileceğini belirtti.

Bununla birlikte ekran görüntüsü almak tek başına bütün dijital güvenlik risklerini ortadan kaldıran bir yöntem olarak görülmemeli.

Tüm Galeriye Erişim İzni Vermeyin

Kamer'in dikkat çektiği en pratik önlemlerden biri uygulama izinleriyle ilgili.

Telefonun işletim sistemi destekliyorsa uygulamanın bütün fotoğraf arşivine erişmesine izin vermek yerine yalnızca kullanılacak fotoğrafın seçilmesi öneriliyor.

Böylelikle bir filtre uygulamasının kullanıcının tüm fotoğraf galerisine erişmesi engellenebilir.

Paylaştığınız Görseli Seçerken Dikkatli Olun

Kamer, doğrudan kimlik doğrulamada kullanılabilecek kadar açık, cepheden çekilmiş ve yüksek kaliteli fotoğrafların bilinmeyen platformlara yüklenmesi konusunda da kullanıcıları dikkatli olmaya çağırdı.

Fotoğrafın arka planında kişinin evini, iş yerini, konumunu veya diğer özel bilgilerini açığa çıkarabilecek unsurların bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi de alınabilecek önlemler arasında gösterildi.

“Eğlenceli Trend” Dijital Mahremiyet Tartışmasını Yeniden Gündeme Getirdi

Nostaljik fotoğraf oluşturma akımlarının yayılması, yapay zekâ çağında kişisel fotoğrafların nasıl korunması gerektiği tartışmasını da yeniden gündeme taşıdı.

Eğitim Sosyoloğu Prof. Dr. Selman Tunay Kamer'in uyarısının merkezinde ise oldukça basit bir soru bulunuyor:

Bir fotoğrafı yapay zekâ uygulamasına yüklediğimizde, yalnızca bir fotoğraf mı paylaşıyoruz?

Kamer'in değerlendirmeleri; kullanıcıların sosyal medya trendlerine katılırken fotoğrafın yalnızca ortaya çıkan eğlenceli sonucuna değil, uygulamaya verilen izinlere, görüntünün hangi verileri barındırdığına ve fotoğrafın daha sonra nasıl kullanılabileceğine de dikkat etmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Dijital dünyada birkaç saniyelik eğlence için verilen bir iznin veya yüklenen bir görüntünün uzun vadede nasıl kullanılabileceğini önceden bilmek her zaman mümkün olmayabilir.

Bu nedenle yeni bir fotoğraf uygulaması veya yapay zekâ trendine katılmadan önce “Bu uygulamaya ne veriyorum ve karşılığında hangi hakları kabul ediyorum?” sorusunu sormak dijital mahremiyet açısından önem taşıyor.