Sivas Ulu Camii minaresindeki yeşil çanakların sırrı çözüldü

Sivas kent merkezindeki Ulu Camii, eğik minaresi ve yaklaşık 8 asırlık geçmişiyle tarihinin en kapsamlı restorasyonundan geçiriliyor. Çalışmalar sırasında minarenin şerefe bölümünde bulunan onlarca yeşil renkli porselen çanağın, Anadolu mimarisinde süsleme unsuru olarak kullanıldığı belirlendi.

Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Kızılarslan Bin İbrahim tarafından 1196-1197 yıllarında Kul Ahi’ye yaptırılan cami, İzzeddin Keykavus tarafından 1212’de onarıldı. Caminin tuğla örgülü, sekizgen kaideli minaresi ise 1213’te inşa edildi.

Kuzeyden esen rüzgârın etkisiyle 1 metre 10 santimetre eğimle yapıldığı belirtilen minare, Pisa Kulesi’ni andıran görünümü nedeniyle caminin en bilinen bölümlerinden biri. Ulu Camii, restorasyonun başlamasıyla yaklaşık 14 ay önce ibadete kapatıldı.

Çalışmalar kapsamında caminin temelinde güçlendirme yapıldı. Tavan bölümündeki bin 100 tonluk beton kaldırılırken, yapının özgün dokusuna uygun ahşap lamine parkelerin döşenmesi için de çalışma yürütüldü.

Restorasyon temel ve tavandan başladı

Sivas Vakıflar Bölge Müdürü Mehmet Ali Çalışkan, restorasyonun kapsamına ilişkin şu bilgileri verdi:

"Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıflar Sivas Müdürlüğü olarak, Sivas Ulu Cami Vakfı sponsorluğunda restorasyonuna başladığımız Sivas Ulu Cami’deyiz. Bundan 14 ay önce Sivas Ulu Cami Vakfı tarafından yapılan sponsorluk kapsamında camimizin tarihinin en kapsamlı restorasyonuna başlanmıştır. Camimizin temelinden başlayarak bütün eksiklikleri, kusurları gidererek camimizin tavanında bulunan bin 100 tonluk betonarme dönemsel eki de kaldırarak, orijinal ahşap lamine parkeleri döşemek kaydı ile çalışmalarımız devam etmektedir"

Minaredeki restorasyon da sürüyor. Çalışkan, minarenin şakülünden 116 santimetre eğik durumda olduğunu ve modern izleme teknolojisiyle sürekli takip edildiğini belirtti. Eğiklikte ilerleme görülmediği kaydedildi.

Eksik çini ve tuğlalar tamamlanıyor

Minarenin zamanla yıpranan ve yok olmak üzere olan dış çini ile tuğlalarının konservasyonu tamamlanıyor. Ne zaman gerçekleştiği kesin olarak bilinmeyen yıldırım düşmesi sonrasında gövdeden kopan tuğlaların tamamlanması ve yapının sağlamlaştırılması için de çalışmalar devam ediyor.

Minarenin gövde ortasında kufi yazıyla yer alan Ahzab suresi 40. ayetin eksik bölümleri, aynı yazı stili ve ölçüsü korunarak yeniden yazılacak.

Yeşil çanaklar şerefe bölümünde kullanılmış

Restorasyon sırasında bulunan çanakların, minarenin şerefe kısmındaki süsleme düzeninin bir parçası olduğu değerlendirildi. Çalışkan, bu kapların yalnızca kullanım amacıyla üretilmediğini, mimari süslemeye katkı sağlayacak biçimde yapıya yerleştirildiğini belirtti.

"Keramik çanaklar, minaremizin şerefe kısmında bir süs unsuru olarak kullanılmıştır. Sık sık kullanılan firuze yerine Sivas’ta yeşil renk kullanılmıştır."

Çalışkan, çini, sırlı tuğla ve farklı renklerdeki tuğlaların yanında keramik tabak ve çanakların da Anadolu’daki mimari süslemenin unsurları arasında bulunduğunu söyledi. Sivas Ulu Camii minaresindeki örnekte, küçük ölçülü sofra tabağı ya da çorba kasesi niteliğindeki kapların kullanıldığı aktarıldı.

Restorasyon ekibi, çalışmalarda hızdan çok yapıya uygun imalatı öncelediklerini belirtiyor. Caminin restorasyonunun 2028 yılı içerisinde tamamlanması ve Ramazan ayıyla birlikte yeniden ibadete açılması bekleniyor.