Üreticide 10 TL Olan Limon Markette 84,84 TL

Gıda fiyatlarında üretici ile tüketicinin karşılaştığı market fiyatı arasındaki fark dikkat çekici boyutlara ulaştı.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ağustos ayına ilişkin üretici-market fiyat araştırmasının sonuçlarını açıkladı.

Araştırmaya göre ağustos ayında üretici ile market arasındaki en büyük fiyat farkı limonda ortaya çıktı. Üreticide kilogramı ortalama 10 TL olan limon, marketlerde ortalama 84,84 TL’ye satıldı.

Böylece üretici-market fiyat farkı yüzde 748,4 olurken limon tüketiciye üretici fiyatının yaklaşık 8,5 katına ulaştı.

Limon fiyatındaki fark zirvede

TZOB tarafından 28 Ağustos tarihli fiyatlardan derlenen çalışmada limon;

Üreticide: 10 TL

Halde: 43 TL

Pazarda: 68,33 TL

Markette: 84,84 TL

seviyesinde hesaplandı.

Üretici fiyatından market fiyatına kadar oluşan fark yüzde 748,4’e ulaştı. Araştırmada ağustosta üretici-market makasının en fazla açıldığı ürün açık ara limon oldu.

Havuçta 10,66 TL’den 51,20 TL’ye

Yüksek fiyat farkı yalnızca limonda görülmedi.

TZOB verilerine göre üreticide kilogramı 10,66 TL olan havuç markette ortalama 51,20 TL’ye ulaştı. Havuçtaki üretici-market fiyat farkı yüzde 380,3 olarak hesaplandı.

Elmaktaki tablo da benzer şekilde dikkat çekti. Üreticide kilogramı 18,75 TL olan elmanın market fiyatı 89,60 TL olurken fark yüzde 377,9’a çıktı.

Kabak ve yeşil soğanda da makas açıldı

TZOB araştırmasında fiyat farkının yüksek olduğu diğer ürünler arasında kabak ve yeşil soğan da yer aldı.

Kabağın üretici fiyatı 16,02 TL, market fiyatı 54,61 TL olarak belirlendi. Aradaki fark yüzde 240,9 oldu.

Yeşil soğan ise üreticide demeti 17,33 TL iken markette ortalama 58,83 TL’ye ulaştı. Bu üründeki fark yüzde 239,4 olarak hesaplandı.

Üretici-market fiyat farkında ilk 5

Ağustos ayındaki verilere göre dikkat çeken ürünler şöyle sıralandı:

• Limon: 10 TL → 84,84 TL
  
• Havuç: 10,66 TL → 51,20 TL
  
• Elma: 18,75 TL → 89,60 TL
  
• Kabak: 16,02 TL → 54,61 TL
  
• Yeşil soğan: 17,33 TL → 58,83 TL
  

TZOB, limonun markette üretici fiyatının 8,5 katına; elma ve havucun yaklaşık 4,8 katına, kabak ile yeşil soğanın ise yaklaşık 3,4 katına satıldığını bildirdi.

Markette ağustosta en fazla yumurta zamlandı

Araştırma yalnızca üretici-market farkını değil, market fiyatlarının bir ay içindeki değişimini de ortaya koydu.

İncelenen 37 ürünün 19’unda fiyat artışı, 18’inde ise düşüş görüldü.

Market raflarında ağustos ayında fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 37,8 ile yumurta oldu.

Yumurtayı;

• yüzde 19 ile yeşil fasulye,
  
• yüzde 11,1 ile yeşil soğan,
  
• yüzde 10 ile marul,
  
• yüzde 8,9 ile kuru incir
  

izledi.

Bazı ürünlerde ise fiyat geriledi

Ağustos ayında bütün ürünlerde artış yaşanmadı.

Markette fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 34,2 ile sivri biber oldu.

Kuru soğan yüzde 28,9, kuru üzüm yüzde 24,2, şeftali yüzde 22 ve kırmızı mercimek yüzde 21,2 ucuzladı.

Limonun market fiyatında da temmuz sonundan ağustos sonuna yüzde 14,1’lik düşüş görüldü. Buna rağmen üretici fiyatındaki daha sert gerileme nedeniyle üretici-market makası büyüdü.

Üreticide limon fiyatı bir ayda yüzde 75 düştü

Limonla ilgili dikkat çekici bir başka veri ise üretici fiyatındaki hızlı düşüş oldu.

27 Temmuz’da üreticide kilogramı ortalama 40 TL olan limon, 28 Ağustos itibarıyla 10 TL’ye geriledi.

Bu da üretici fiyatında yalnızca bir ayda yüzde 75’lik düşüş anlamına geliyor.

TZOB, bu düşüşte geçen yıldan depolanan limonların piyasaya sunulmaya devam etmesinin yanı sıra bu yılın erkenci çeşitlerinin de pazara girmesinin etkili olduğunu belirtti.

Sivaslı tüketiciyi de yakından ilgilendiriyor

Açıklanan market fiyatları doğrudan Sivas’a ait değil.

TZOB’un çalışmasında market, pazar ve hal fiyatları Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Antalya ve Bursa’dan alınan ortalama verilerden oluşturuluyor. Üretici fiyatları ise ürünlerin önemli üretim merkezlerinden derleniyor.

Bu nedenle haberdeki 84,84 TL, Sivas’taki bütün marketlerde limonun kilogram fiyatı anlamına gelmiyor.

Ancak üretici ile tüketici fiyatı arasındaki makas, gıda harcamaları açısından Sivaslı vatandaşların da yakından takip ettiği genel ekonomik tablonun önemli göstergelerinden biri.

Çiftçinin girdi maliyeti de yükseliyor

TZOB’un aynı araştırması üreticinin karşı karşıya kaldığı maliyet artışlarını da ortaya koydu.

Ağustos 2025’e göre Ağustos 2026’da;

Mazot yüzde 57,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 61,2, amonyum sülfat yüzde 55,2, besi yemi yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 ve elektrik yüzde 25,1 arttı.

Böylece tüketici market fiyatlarını takip ederken üretici tarafında da yakıt, gübre, yem ve enerji maliyetlerinin yıllık bazda yüksek seyrini koruduğu görüldü.