Sigara ve Şekerli Ürünlere Yeni Kesinti Gündemde

Türkiye'de milyonlarca tüketiciyi ilgilendiren yeni bir katkı payı düzenlemesi tartışılıyor. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlandığı belirtilen ve “Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” kurulmasını öngören kanun taslağının ayrıntıları, ekim ayında yeniden gündeme taşındı.

Basına yansıyan 25 maddelik taslağa göre şekerli içecekler, aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen bazı paketli atıştırmalıklar ve tütün ürünlerinden belirli oranlarda katkı payı alınması öngörülüyor.

Düzenleme kapsamında sigara paketlerinden 20 TL, şekerli içeceklerden içerdiği şeker miktarına bağlı olarak 100 mililitre başına 1 ila 5 TL, belirli atıştırmalık ürünlerden ise satış fiyatının yüzde 20'si oranında pay alınması öneriliyor.

Ancak söz konusu düzenleme henüz yürürlüğe girmiş değil. Bu rakamlar mevcut satış fiyatlarına uygulanmaya başlanmış kesin zamlar olarak değerlendirilmiyor.

Şekerli İçeceklerde Yeni Katkı Payı Nasıl Hesaplanacak?

Basına yansıyan taslakta şekerli içecekler için ürünün içerdiği şeker miktarına göre kademeli bir katkı payı sistemi öneriliyor.

Buna göre 100 mililitresinde 5 ila 7,5 gram şeker bulunan içeceklerden 1 TL, 7,5 ila 11 gram şeker bulunanlardan 2 TL, 11 gram ve üzerinde şeker içerenlerden ise 5 TL katkı payı alınması öngörülüyor.

Bu sistemin uygulanması halinde aynı hacimdeki iki içecek, içerdikleri şeker miktarları nedeniyle farklı katkı paylarına tabi tutulabilecek.

Taslağın bu yönüyle yalnızca gelir elde edilmesini değil, üreticilerin ürünlerindeki şeker miktarını azaltmalarını teşvik etmeyi de amaçladığı belirtiliyor.

Bir Litrelik İçecekte Kesinti Ne Kadar Olabilir?

Taslakta belirtilen oranlar üzerinden yapılan örnek hesaplamada, bir litre şekerli içeceğin katkı payı içerdiği şeker oranına göre değişiyor.

100 mililitre başına 1 TL uygulanması halinde bir litrelik üründen 10 TL katkı payı alınması söz konusu olabilecek.

100 mililitre başına 2 TL uygulanması halinde bu tutar 20 TL'ye, en yüksek kademedeki 5 TL uygulanması halinde ise 50 TL'ye ulaşabilecek.

Ancak bu rakamlar taslakta belirtilen birim tutarların bir litreye uyarlanmasıyla elde edilen teorik hesaplamalar.

Katkı payının üretici veya ithalatçıdan tahsil edilmesi öngörüldüğü için hesaplanan tutarın tamamının doğrudan market satış fiyatına ekleneceği kesin değil.

Çikolata, Bisküvi ve Cips İçin Yüzde 20 Gündemde

Yeni düzenleme taslağının dikkat çeken bir diğer bölümü de paketli atıştırmalık ürünlerle ilgili.

Taslakta aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık gıdalardan satış fiyatının yüzde 20'si oranında katkı payı alınması öneriliyor.

Bu kapsamda çikolata, bisküvi ve cips gibi ürünler gündeme gelirken, hangi ürünlerin düzenleme kapsamında değerlendirileceğinin kesin sınırları henüz resmî olarak açıklanmış değil.

Düzenlemenin yasalaşması halinde ürünlerin içerikleri ve sınıflandırılmaları, uygulanacak katkı payının belirlenmesinde önem taşıyacak.

Nişasta Bazlı Şeker İçeren Ürünlerde Daha Yüksek Kesinti

Taslakta nişasta bazlı şeker içeren ürünlere yönelik ayrı bir uygulama da bulunuyor.

Basına yansıyan metne göre nişasta bazlı şeker içeren içeceklerden, şekerli içecekler için belirlenen en yüksek katkı payının iki katı oranında kesinti yapılması planlanıyor.

Bu kapsamda 100 mililitre başına 10 TL katkı payı öngörülüyor.

Nişasta bazlı şeker içeren ve düzenleme kapsamına giren atıştırmalık ürünlerde ise yüzde 20 yerine yüzde 40 oranında katkı payı alınması öneriliyor.

Bu koşulların uygulanıp uygulanmayacağı ve nihai kapsamı, düzenlemenin yasalaşma sürecinde netleşecek.

Sigara Paketlerinden 20 TL Katkı Payı Alınması Planlanıyor

Sağlıklı Hayata Katkı Fonu taslağında tütün ürünleri de önemli bir yer tutuyor.

Basına yansıyan düzenlemeye göre paketli tütün ürünlerinden paket başına 20 TL katkı payı alınması öngörülüyor.

Paketsiz olarak satılan tütün ürünlerinde ise kilogram başına 100 TL katkı payı öneriliyor.

Bu kesintilerin ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilmesi planlanıyor.

Dolayısıyla taslak, sigara paketlerinin perakende satış fiyatına bugünden itibaren 20 TL zam yapıldığı anlamına gelmiyor.

Düzenlemenin kabul edilmesi halinde maliyetlerin tüketici fiyatlarına nasıl yansıyacağı ise üretici ve satıcıların fiyatlandırma kararlarına bağlı olacak.

Sağlıklı Hayata Katkı Fonu Nedir?

Taslakta, toplanacak katkı paylarının Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulması öngörülen Sağlıklı Hayata Katkı Fonu'na aktarılması planlanıyor.

Fonun temel amacı, koruyucu sağlık hizmetlerine ve sağlıklı yaşamı destekleyen programlara sürdürülebilir finansman sağlamak olarak açıklanıyor.

Basına yansıyan düzenlemeye göre fon kaynaklarının okullarda sağlıklı beslenme programları, çocukluk çağı obezitesiyle mücadele, diş sağlığı taramaları ve toplum sağlığını destekleyen projelerde kullanılması hedefleniyor.

Bunun yanında tütün bağımlılığıyla mücadele, sigara bırakma hizmetleri, sağlıklı yaşam merkezlerinin geliştirilmesi ve fiziksel aktiviteyi teşvik eden çalışmaların da desteklenmesi planlanıyor.

Belediyelerin Sağlıklı Yaşam Projelerine Destek Verilebilecek

Taslakta fon kaynaklarının yalnızca sağlık kuruluşlarıyla sınırlı kalmaması da öngörülüyor.

Belediyeler tarafından gerçekleştirilecek park, yürüyüş yolu, spor alanı ve benzeri sağlıklı yaşam projelerinin desteklenmesi de önerilen kullanım alanları arasında bulunuyor.

Ayrıca okul spor salonlarının geliştirilmesi, sağlıklı beslenme konusunda toplumsal farkındalık oluşturulması ve dezavantajlı bölgelerde koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Bu projeler için hangi kurumlara ne kadar kaynak aktarılacağına ilişkin kesinleşmiş bir bütçe veya uygulama takvimi ise bulunmuyor.

Katkı Payı Doğrudan Vatandaştan mı Alınacak?

Taslakla ilgili en önemli ayrıntılardan biri, katkı payının kimden tahsil edileceği.

Basına yansıyan metinde katkı paylarının ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişilerden alınması öngörülüyor.

Bu nedenle düzenleme, tüketicinin market kasasında ayrıca bir sağlık fonu ödemesi yapmasının zorunlu hale geldiği şeklinde yorumlanmamalı.

Ancak üretici ve ithalatçıların karşı karşıya kalacağı ilave maliyetlerin perakende satış fiyatlarına yansıtılması ihtimali bulunuyor.

Bu yansımanın hangi oranda gerçekleşeceği, düzenlemenin kabul edilmesi ve uygulanması halinde ortaya çıkacak.

Yeni Katkı Payı Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

Sağlıklı Hayata Katkı Fonu'na ilişkin taslak ilk olarak Haziran 2026'da basına yansıdı. Ekim ayında yayımlanan haberlerde ise 25 maddelik düzenlemenin Meclis gündemine taşınmasının hedeflendiği aktarıldı.

Ancak 12 Ekim 2026 itibarıyla düzenlemenin yasalaştığını veya Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini gösteren doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Bu nedenle şekerli içecekler, atıştırmalıklar ve tütün ürünleri için konuşulan yeni katkı payları henüz yürürlükte olan bir uygulama değil.

Taslağın kanun teklifine dönüşmesi, TBMM'de değerlendirilmesi ve kabul edilmesi halinde uygulamaya ilişkin ayrıntıların kesinleşmesi mümkün olacak.

Market Fiyatları Nasıl Etkilenebilir?

Şekerli içecekler ve paketli atıştırmalıklar, market alışverişlerinde yaygın olarak satın alınan ürünler arasında bulunuyor.

Bu ürünlerden yeni katkı payı alınması, düzenlemenin kabul edilmesi durumunda üretim ve ithalat maliyetlerini etkileyebilir.

Üreticilerin ilave maliyetlerin ne kadarını satış fiyatlarına yansıtacağı ise henüz bilinmiyor.

Öte yandan düzenlemenin savunulan sağlık hedefleri arasında şeker tüketiminin azaltılması, daha sağlıklı ürünlerin teşvik edilmesi ve tütünle mücadele programlarına finansman sağlanması bulunuyor.

Yeni katkı paylarının tüketici fiyatları ve halk sağlığı üzerindeki gerçek etkileri, ancak uygulama kapsamı ve koşulları kesinleştikten sonra değerlendirilebilecek.