MEB’den Sınav devrimi: 26 Ekim’de başlıyor

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hayata geçirilecek Ortak Yazılı Sınav Sistemi, 26 Ekim 2026 Pazartesi günü kullanıma açılacak.

Toplam 16 branşı kapsayan uygulamayla sınavlarda ortak ölçme ve değerlendirme standartlarının oluşturulması, öğrencilerin akademik gelişimlerinin daha sağlıklı takip edilmesi ve öğrenme eksiklerinin belirlenmesi amaçlanıyor.

İstanbul’dan Edirne’ye, Mardin’den Hakkari’ye kadar Türkiye’nin dört bir yanındaki okulları ilgilendiren yeni uygulama, 2026-2027 eğitim öğretim yılının birinci dönemindeki ilk yazılı sınavlarla birlikte devreye alınacak.

Sistem kapsamında soruların belirli standartlara göre hazırlanması, farklı okullarda yapılan sınavlarda ölçme ve değerlendirme süreçlerinin daha tutarlı hale getirilmesi hedefleniyor.

MEB’in Ortak Yazılı Sınav Sistemi Ne Zaman Başlayacak?

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Ortak Yazılı Sınav Sistemi, 26 Ekim 2026 Pazartesi günü öğretmenlerin kullanımına açılacak. Yeni uygulamanın, 2026-2027 eğitim öğretim yılının birinci döneminde gerçekleştirilecek ilk yazılı sınavlarla birlikte hayata geçirilmesi planlanıyor.

Sistemle birlikte sınavların hazırlanması, soruların seçilmesi ve değerlendirme süreçlerinin belirli bir çerçevede yürütülmesi öngörülüyor. Böylece öğrencilerin akademik performanslarının daha nesnel ölçütlerle değerlendirilmesi ve derslerdeki kazanımların ne ölçüde edinildiğinin ortaya konulması amaçlanıyor.

Yeni sistemin önemli hedeflerinden biri de öğrencilerin yalnızca sınavlardan aldıkları puanları değerlendirmekle sınırlı kalmamak. Soru bazında elde edilecek sonuçların ilgili öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilmesi sayesinde öğrencilerin hangi konularda başarılı olduğu ve hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğu daha ayrıntılı biçimde belirlenebilecek. Bu verilerin öğretmenler tarafından ders planlarının hazırlanmasında ve eksik öğrenmelerin giderilmesine yönelik çalışmaların yürütülmesinde kullanılması bekleniyor.

Ortak Sınav Sistemi Hangi Sınıfları ve Dersleri Kapsayacak?

MEB’in yeni sınav uygulaması, ortaokul ve liselerde belirlenen sınıf düzeylerinde toplam 16 branşta kullanılacak. Ortaokullarda 5, 6 ve 7’nci sınıflar, liselerde ise 9, 10 ve 11’inci sınıflar sistemin kapsamına alınacak. Ortaokul düzeyinde Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi ile İngilizce derslerinde ortak sınav sisteminden yararlanılacak. Bu derslerde öğrencilerin öğretim programlarında belirlenen kazanımları ne ölçüde edindiklerinin değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Liselerde ise Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, felsefe, din kültürü ve ahlak bilgisi ile İngilizce dersleri uygulama kapsamına girecek. Belirlenen derslerde sınavların öğretim programlarıyla uyumlu şekilde hazırlanması ve öğrencilerin bilgi düzeylerinin yanı sıra öğrendiklerini kullanma becerilerinin de değerlendirilmesi hedefleniyor.

Sorular Öğrenme Çıktılarına Göre Hazırlanacak

Ortak Yazılı Sınav Sistemi’nin temel özelliklerinden biri, soruların öğretim programlarında yer alan öğrenme çıktıları esas alınarak hazırlanması olacak. Bu doğrultuda sistemde, beceri temelli ve açık uçlu soruların yer aldığı kapsamlı bir soru havuzu kullanılacak.

Soru havuzunun, öğretmenlerin sınav hazırlama sürecini belirli ölçütlere bağlaması ve sınavlarda ortak standartların oluşturulmasına katkı sağlaması bekleniyor. Soruların farklı güçlük seviyelerinde hazırlanmasıyla öğrencilerin öğrenme düzeylerinin daha ayrıntılı değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Beceri temelli sorularla öğrencilerin yalnızca bilgiyi hatırlama düzeylerinin değil, öğrendiklerini yorumlama ve kullanma becerilerinin de ölçülmesi hedefleniyor. Açık uçlu sorular ise öğrencilerin cevaplarını kendi ifadeleriyle oluşturmasına olanak tanıyacak. Bu yaklaşımın, sınav sonuçlarının daha kapsamlı değerlendirilmesine ve öğrencilerin öğrenme süreçleri hakkında daha fazla bilgi elde edilmesine yardımcı olması öngörülüyor.

Her Sınav Dönemi İçin 8 Bin Yeni Soru Hedefleniyor

Yeni sistemin soru havuzuna ilişkin planlamada da dikkat çeken bir hedef bulunuyor. İlk ortak yazılı sınavlar öncesinde havuza yaklaşık 8 bin sorunun eklenmesi planlanıyor. Sonraki sınav dönemlerinde de benzer şekilde yaklaşık 8 bin yeni sorunun sisteme kazandırılması hedefleniyor.

Soru havuzunun genişletilmesiyle öğretmenlere farklı öğrenme çıktıları ve güçlük seviyeleri için daha fazla seçenek sunulması amaçlanıyor. Böylece sınavların hazırlanması sırasında dersin içeriğine ve öğrencilerin düzeyine uygun soruların belirlenebilmesi mümkün olacak.

Soru çeşitliliğinin artırılması, sınavların yalnızca belirli soru kalıplarına bağlı kalmadan hazırlanmasına da katkı sağlayabilecek. Bununla birlikte sınavların içeriğinin, öğretim programları ve eğitim öğretim yılı başında belirlenen planlamalarla uyumlu olması gerekecek.

Sınavların İçeriğini Zümre Öğretmenleri Belirleyecek

Ortak Yazılı Sınav Sistemi’nde sınavların hazırlanması sürecinde zümre öğretmenlerinin kararları önemli bir yer tutacak. Sınavlarda hangi konuların ve öğrenme çıktılarının değerlendirileceği, eğitim öğretim yılı başında zümre öğretmenleri tarafından hazırlanan konu soru dağılım tablolarındaki senaryolar doğrultusunda belirlenecek.

Seçilen senaryoda bulunan öğrenme çıktılarına yönelik iki açık uçlu soru, zümre öğretmenlerinin ortak kararıyla hazırlanacak ve sisteme yüklenecek. Böylece öğretmenlerin dersin içeriğine ilişkin mesleki değerlendirmelerinin sınav hazırlama sürecine yansıtılması sağlanacak.

Sınavda kullanılacak diğer sorular ise Bakanlığın oluşturduğu soru havuzundan seçilecek. Bu seçim sırasında öğretmenlerin belirlediği güçlük seviyeleri esas alınacak. Soruların kolay, orta ve zor kategorilerinde sınıflandırılması, sınavların farklı başarı düzeylerini ölçebilecek şekilde hazırlanmasına yardımcı olacak.

Soruların puan değerleri ve zorluk düzeyleri belirlenirken öğretmenlerin mesleki değerlendirmeleri de dikkate alınacak. Böylece sınavların dersin içeriğine, belirlenen öğrenme çıktılarına ve öğrencilerden beklenen becerilere uygun olması amaçlanacak.

Öğretmenler Sınav Kağıtlarını ve Puanlama Anahtarlarını İnceleyecek

Sistem üzerinden oluşturulan sınav kağıtları, doğrudan uygulamaya alınmadan önce öğretmenlerin incelemesine sunulacak. Öğretmenler, hazırlanan sınav kağıtlarını ve bu sınavlarda kullanılacak puanlama anahtarlarını kontrol ederek onaylayacak.

Soru havuzundan otomatik olarak seçilen soruların değiştirilmesi de belirli koşullara bağlanacak. Öğretmenler, değişiklik yapma gerekçelerini belirtmek şartıyla seçilen soruları en fazla iki kez değiştirebilecek.

Bu uygulamayla sınavların belirlenen standartlara uygun biçimde hazırlanması ve öğretmenlerin gerekli gördükleri durumlarda sınav içeriğine müdahale edebilmesi amaçlanıyor. Bununla birlikte soru seçimleri ve değişiklik işlemlerinin belirlenen kurallar çerçevesinde yürütülmesi gerekecek.

Sınav kağıtlarının basılması ve çoğaltılması aşamasında ise gizlilik ve güvenlik kurallarına dikkat edilecek. Sınav sorularının güvenliğinin korunması, uygulamanın sağlıklı yürütülmesi açısından önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.

Sınav Sonuçları e-Okul Sistemine İşlenecek

Ortak sınavların tamamlanmasının ardından değerlendirme süreci başlayacak. Öğrencilerin sorular üzerinden elde ettikleri puanlar e-Okul sistemine girilecek ve sonuçlar ilgili öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilecek.

Bu yöntemle öğrencilerin genel sınav puanlarının yanı sıra hangi konularda başarılı olduklarının ve hangi alanlarda eksiklerinin bulunduğunun da belirlenmesi hedefleniyor. Öğretmenler, soru bazında elde edilen verilerden yararlanarak öğrencilerin öğrenme durumlarını daha ayrıntılı değerlendirebilecek.

Örneğin belirli bir öğrenme çıktısına yönelik sorularda öğrencilerin önemli bir bölümünün zorlanması, ilgili konunun yeniden ele alınması gerektiğine işaret edebilecek. Öğretmenler de bu sonuçları dikkate alarak ders planlarını güncelleyebilecek ve ihtiyaç duyulan konulara daha fazla zaman ayırabilecek.

Sınav sonuçlarının öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilmesi, öğrencilerin yalnızca aldıkları notlar üzerinden değerlendirilmesinin ötesinde bir yaklaşım sunmayı amaçlıyor. Bu verilerin eğitim sürecinde kullanılmasıyla eksik öğrenmelerin daha erken belirlenmesi ve gerekli destek çalışmalarının planlanması bekleniyor.

Ancak sistemin bu hedeflere ne ölçüde ulaşacağı, elde edilen verilerin okullarda nasıl değerlendirileceğine ve sonuçların öğretim süreçlerine ne kadar etkili biçimde yansıtılacağına da bağlı olacak.

Eğitimci İlhan Sevin’den Uygulamanın Zamanlamasına İlişkin Uyarı

Ortak Yazılı Sınav Sistemi’nin eğitimde ölçme ve değerlendirme süreçlerine sağlayabileceği katkılar kadar, uygulamanın hazırlık aşaması da tartışma konusu oluyor. Eğitimci İlhan Sevin, yeni sistemin ülke genelinde ortak standartların oluşturulması, soruların güçlük seviyelerinin dengelenmesi ve öğrencilerin öğrenme eksiklerinin belirlenmesi açısından yararlı olabileceğini ifade ediyor.

Sevin’e göre, sınav uygulamalarında belirli standartların oluşturulması, okullar arasında ölçme ve değerlendirme bakımından daha tutarlı bir yaklaşım geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Öğrencilerin aynı öğrenme çıktıları çerçevesinde değerlendirilmesi de başarı durumlarının daha ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilir.

Bununla birlikte Sevin, kapsamlı değişikliklerin sınavlara kısa süre kala duyurulmasının okullar ve öğretmenler açısından hazırlık sürecini zorlaştırabileceğine dikkat çekiyor. Yeni bir sistemin sağlıklı biçimde uygulanabilmesi için öğretmenlerin uygulamanın işleyişini öğrenmeye, sınav hazırlıklarını planlamaya ve gerekli düzenlemeleri yapmaya yeterli zamanı olması gerektiğini belirtiyor.

Bu çerçevede sistemin öncelikle pilot uygulamalarla denenmesi, öğretmenlere yeterli hazırlık süresi tanınması ve uygulamanın aşamalı olarak yaygınlaştırılması gerektiği görüşü öne çıkıyor.

Eğitim alanında alınan kararların başarılı olabilmesi için yalnızca hedeflerin doğru belirlenmesinin yeterli olmadığına da dikkat çekiliyor. Kararların okulların mevcut koşullarında uygulanabilir olması, öğretmenlerin ihtiyaçlarının dikkate alınması ve sistemin uzun vadede sürdürülebilir şekilde yürütülmesi önem taşıyor.

Yeni sınav sisteminin de hedeflenen faydayı sağlayabilmesi için planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarının birbiriyle uyumlu ilerlemesi gerekiyor.

Öğretmenler Yeni Sistemin İş Yükünü Artırmasından Endişeli

MEB’in hayata geçirmeye hazırlandığı ortak sınav uygulaması, bazı öğretmenlerin iş yüküne ilişkin kaygılarını da beraberinde getiriyor. Öğretmenler, yeni sistem kapsamında gerçekleştirilecek soru hazırlama, sınav kağıtlarını değerlendirme ve puanları sisteme girme işlemlerinin zaman ve emek gerektireceğini dile getiriyor.

Sınavların hazırlanması sırasında belirlenen öğrenme çıktılarına uygun soruların seçilmesi, sınav kağıtlarının kontrol edilmesi ve puanlama anahtarlarının incelenmesi gibi işlemler öğretmenlerin sorumlulukları arasında yer alacak. Sınavların tamamlanmasının ardından cevapların değerlendirilmesi ve elde edilen puanların sisteme işlenmesi de sürecin diğer aşamalarını oluşturacak.

Öğretmenler, söz konusu işlemlerin iş yükünü artırması durumunda ders anlatımına ve öğrencilerin eksiklerini gidermeye ayrılan zamanın azalabileceğini düşünüyor. Özellikle öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bu ihtiyaçlara yönelik çalışmalar yapılması için öğretmenlerin yeterli zamana sahip olması gerektiği vurgulanıyor.

Yeni uygulamanın öğretmenlere sağlayacağı kolaylıkların ve beraberinde getireceği ek sorumlulukların, sistemin okullardaki işleyişi sırasında daha net ortaya çıkması bekleniyor. Soru havuzunun öğretmenlerin sınav hazırlama yükünü azaltıp azaltmayacağı, değerlendirme işlemlerinin ne kadar zaman alacağı ve e-Okul sistemine veri girişinin iş akışını nasıl etkileyeceği de uygulamanın başarısı açısından önem taşıyor.

Ortak Sınav Sisteminde Uygulama Süreci Belirleyici Olacak

Türkiye genelindeki ortaokul ve liseleri ilgilendiren Ortak Yazılı Sınav Sistemi, ölçme ve değerlendirme süreçlerinde ortak standartlar oluşturmayı hedefleyen yeni bir uygulama olarak öne çıkıyor. 26 Ekim 2026'da kullanıma açılması planlanan sistemle 16 branşta, öğretim programlarındaki öğrenme çıktıları esas alınarak sınavların hazırlanması ve değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Yaklaşık 8 bin soruyla başlaması planlanan soru havuzunun sonraki sınav dönemlerinde de yeni sorularla genişletilmesi hedefleniyor. Öğretmenlerin sınavların hazırlanması ve onaylanması korunması, sonuçların e-Okul üzerinden öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilmesi ve öğrencilerin eksiklerinin daha ayrıntılı belirlenmesi sistemin öne çıkan özellikleri arasında bulunuyor.