Kayalıpınar’daki 3 bin 400 yıllık tabletler ne anlatıyor

Sivas’ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar Antik Kenti’nde bu yıl yürütülen kazılarda, Hitit Kralı 2. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve tablet parçası bulundu. Önceki yıllardaki buluntularla birlikte antik kentte ulaşılan tablet sayısı 184’e yükseldi.

Kızılırmak kıyısında yer alan Kayalıpınar, Hitit döneminde Samuha adıyla biliniyordu. Kültür ve Turizm Bakanlığının himayelerinde, Koç Üniversitesi tarafından sürdürülen kazılarda ortaya çıkarılan yaklaşık 3 bin 400 yıllık belgeler; devlet yönetimi, askerî faaliyetler, kraliyet ailesi ve dönemin sosyal yaşamına ilişkin bilgiler taşıyor.

Tabletlerin yüzeyindeki çivi yazıları, Hititlerin yönetim düzenine ve günlük hayatına dair kayıtları bugüne taşıyor. Buluntular arasında dönemin salgın hastalıklarına ilişkin belgeler de yer alıyor. Bu kayıtlarda şehirler arasında yayılan, özellikle çocuklar ile bebekleri etkileyen yüksek ateşli bir salgından söz ediliyor.

Kraliyet ailesine ait sağlık kayıtları

Belgelerden birinde, hastalanan bir bebek prensesin sağlık durumunun takip edildiği görülüyor. Kayıtlara göre prenses daha sonra hayatını kaybetti. Cenaze törenine ilişkin bilgiler de tabletlerde yer aldı.

Kazı ekibinin ulaştığı belgeler, kraliyet ailesinin yaşamına dair ayrıntıların yanı sıra Hitit Devleti’nin askerî yapılanmasını ve haberleşme düzenini de ortaya koyuyor. Batı Anadolu’da görev yapan Hitit generallerinin krala gönderdiği mektupta, karşı karşıya kaldıkları düşman tehdidi nedeniyle asker, at ve savaş arabası desteği istedikleri anlaşılıyor.

Mektupta, yardım ulaşmaması durumunda ordunun yok olabileceğine ilişkin uyarılar da bulunuyor. Böylece Kayalıpınar’da gün yüzüne çıkarılan arşiv, yalnızca saray hayatına değil, savaş dönemlerindeki karar alma ve iletişim süreçlerine de ışık tutuyor.

Hitit generallerinin yardım talebi

Yaklaşık 3 bin 800 yıllık geçmişe sahip Kayalıpınar’da kazılar 2005 yılından bu yana devam ediyor. Çivi yazılı tabletlerin yanında Hitit kralları, prens ve prenseslerine ait mühür baskıları, mezarlar ve farklı dönemlerden mimari kalıntılar da bulundu.

Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, antik kentteki kraliyet arşivinin dünya arkeolojisi açısından da önem taşıdığını belirterek şunları söyledi:

“Kayalıpınar’da, binlerce yıllık geçmişin izlerini gün yüzüne çıkaran kazı çalışmalarında yeni ve heyecan verici bulgulara ulaştık. Bildiğiniz üzere Yıldızeli ilçemizde bulunan ve yaklaşık 3 bin 800 yıllık geçmişe sahip Kayalıpınar, antik adıyla Samuha Hitit Kenti, Hitit Devleti’nin önemli siyasi, askerî ve dinî merkezlerinden birisi. Burada Kültür ve Turizm Bakanlığımızın himayelerinde 2005 yılında başlayan, Koç Üniversitesi tarafından yürütülen kazı çalışmalarında tarihe ışık tutacak çok kıymetli eserler gün yüzüne çıkarılmıştı. Bu anlamda bugüne kadar çıkarılan çivi yazılı tablet ve tablet parçası sayısı 184’e ulaşmış durumda”

Şimşek, bulunan eserlerden dördünün geçtiğimiz yıl Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen Geleceğe Miras sergisinde yer aldığını, bu yılki kazılarda ise daha kapsamlı bir keşfe ulaşıldığını söyledi.

“Kazılarda Hitit Kralı 2. Tudhaliya dönemine ait kraliyet arşivine ulaşıldı. Gerçekten bu keşif, yalnızca Anadolu tarihi açısından değil, dünya arkeolojisi açısından da büyük önem taşıyor. Öyle ki bilim insanları, bu buluntuları 1906 yılında Hattuşa’da keşfedilen tabletlerden sonraki en önemli Hitit arşiv keşiflerinden biri olarak değerlendirmektedir. Bu yönüyle Kayalıpınar’da ortaya çıkarılan kraliyet arşivinin, 21. yüzyılın en önemli arkeolojik keşiflerinden biri olduğunu söyleyebiliriz. Ortaya çıkarılan ve yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesine ait bu tabletler, Hititlerin devlet yönetiminden askerî faaliyetlerine, inanç dünyasından günlük yaşamlarına kadar pek çok konuda önemli bilgiler sunuyor bizlere. İnanıyorum ki gün yüzüne çıkarılan bu belgeler, Hititlerin siyasi, idari, askerî, dinî ve kültürel yapısının daha iyi anlaşılmasına ve Anadolu tarihinin bilinmeyen yönlerinin aydınlatılmasına önemli katkılar sağlayacaktır”

Kazılara destek sürecek

Vali Şimşek, kazı çalışmalarına destek vermeyi sürdüreceklerini belirtti. Şimşek, Kültür ve Turizm Bakanlığına, Koç Üniversitesine, Kazı Başkanı Doç. Dr. Çiğdem Maner’e, Prof. Dr. Daniel Schwemer’e ve çalışmalarda emeği geçenlere teşekkür etti.

Kayalıpınar’da bulunan tabletler, Hititlerin siyasi ve askerî kararlarından saray çevresindeki sağlık kayıtlarına kadar farklı başlıklardaki bilgileri aynı arşiv içinde bir araya getiriyor. Kazı çalışmalarının sürmesiyle Samuha’nın geçmişine ilişkin yeni belgelerin ortaya çıkarılması bekleniyor.