Türkiye’nin Ay Aracı 2027’nin İlk Aylarında Fırlatılacak

Türkiye’nin Milli Uzay Programı kapsamındaki en önemli projelerinden biri olan Ay Araştırma Programı için takvim netleşiyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi öncesindeki Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı’nın ardından yaptığı açıklamada, Türk mühendis ve araştırmacıların geliştirdiği Ay uzay aracının 2027’nin ilk aylarında fırlatılmasının planlandığını söyledi.

Kacır’ın 4 Ekim’deki son açıklamasına göre uzay aracındaki yerlilik oranı yüzde 87’ye ulaştı. Bakan, Türkiye’nin görev başarıyla tamamlandığında kendi geliştirdiği uzay aracıyla Ay’a erişebilen ülkeler arasına girmesinin hedeflendiğini belirtti.

İlk görev Ay’ın çevresinde başlayacak

Türkiye’nin Ay’a göndermeye hazırlandığı araç doğrudan yüzeye yönelmeyecek.

Planlamaya göre uzay aracı, fırlatmanın ardından yaklaşık iki aylık yolculuk gerçekleştirecek ve Ay yüzeyinden yaklaşık 100 kilometre yükseklikteki kutupsal ve dairesel görev yörüngesine ulaşacak.

Araç burada en az üç ay boyunca bilimsel çalışmalar gerçekleştirecek. Görev performansının uygun olması halinde operasyon süresinin bir buçuk yıla kadar uzatılması öngörülüyor.

Ay’da hangi araştırmalar yapılacak?

Görev yalnızca “Ay’a ulaşmak” amacı taşımıyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının açıkladığı programa göre uzay aracındaki yerli bilimsel ekipmanlarla;

Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay’ın manyetik alanları, yüzeyin ısıl özellikleri ve Ay çevresindeki radyasyon ortamı üzerinde ölçümler yapılacak.

Bu verilerin Türkiye’nin gelecekteki derin uzay çalışmalarında kullanılabilecek bilimsel ve mühendislik deneyimi sağlaması hedefleniyor.

Milli hibrit itki sistemi uzayda kullanılacak

Ay görevinin teknolojik açıdan en dikkat çekici bölümlerinden biri hibrit itki sistemi.

Türkiye tarafından geliştirilen sistem, Ay aracının yörünge manevralarında ve görevin son aşamasında kullanılacak.

Kacır, milli hibrit roket teknolojisinin bu görevle birlikte derin uzay ortamında ilk kez kullanılacağını belirtti.

Görevin bilimsel bölümünün tamamlanmasının ardından uzay aracının kontrollü yavaşlatma ve yörüngeden çıkma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaştırılması hedefleniyor. Bu ifade önemli; mevcut resmî açıklama bunu klasik anlamda insanlı veya kontrollü yumuşak iniş görevi olarak tanımlamıyor.

Ay aracı yaklaşık 3,5 ton ağırlığında

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının eylül ayında paylaştığı teknik bilgilere göre Türkiye’nin Ay uzay aracı yaklaşık 3,5 ton ağırlığında.

Projede İMECE ve TÜRKSAT 6A gibi önceki uydu çalışmalarında kazanılan teknolojik birikimden yararlanıldı.

Uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç sistemi, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi kritik alanlarda Türkiye’nin daha önce geliştirdiği altyapılar Ay aracına aktarıldı.

Bakanlık eylül ayında aracın yerlilik oranını “yüzde 80’in üzerinde” olarak açıklamıştı. Kacır’ın 4 Ekim tarihli daha güncel açıklamasında oran yüzde 87 olarak verildi.

Üretim tamamlandı, sıra zorlu testlerde

Ay uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamlandı.

Araç şu anda fırlatma öncesindeki kritik test sürecine hazırlanıyor.

TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’nde (USET) yapılacak çalışmalarla aracın fırlatma sırasında ve uzay ortamında karşılaşacağı koşullara dayanıklılığı sınanacak.

Uzay ortamı Dünya’da taklit edilecek

Test programında aracın farklı koşullardaki performansı incelenecek.

Isıl vakum testleriyle uzayın sıcaklık ve basınç koşulları, yapısal testlerle fırlatma sırasında oluşabilecek yükler, elektromanyetik uyumluluk testleriyle de uzay aracındaki farklı elektronik sistemlerin birbirini olumsuz etkilemeden çalışması kontrol edilecek.

Bu aşama başarıyla tamamlandıktan sonra araç TÜBİTAK UZAY’ın ODTÜ yerleşkesindeki tesisine götürülerek nihai kontrollerden geçirilecek.

Fırlatma için Kennedy Uzay Üssü planlanıyor

Burada sıkça karıştırılabilecek bir ayrıntı bulunuyor.

Türkiye’nin 2027 Ay görevinin Somali’deki uzay limanından gerçekleştirilmesi planlanmıyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 14 Eylül’deki resmî açıklamasına göre Ay aracının son kontrollerinin ardından Kennedy Uzay Üssü’ne gönderilmesi planlanıyor.

Fırlatma tarihi ise hava, saha ve yörünge koşullarına bağlı olarak kesinleşecek.

Somali’deki uzay limanı farklı bir proje

Kacır’ın Antalya’daki konuşmasında gündeme getirdiği Somali uzay limanı ise Türkiye’nin daha uzun vadeli uzaya bağımsız erişim hedefinin ayrı bir parçası.

Somali’nin Ekvator’a yakın konumundan yararlanılması planlanıyor. Hedef, ilerleyen dönemde Türkiye’nin kendi geliştirdiği roketlerle kendi uzay araçlarını uzaya gönderebileceği altyapıya sahip olması.

Dolayısıyla Ay görevi ile Somali uzay limanı aynı proje değil.

Ay görevi 2027 takvimine bağlanmış durumda; Somali projesi ise Türkiye’nin gelecekte kendi roketleriyle bağımsız fırlatma yapabilmesine yönelik altyapı yatırımı olarak yürütülüyor.

“Dokuz ülkeden biri olacak” açıklaması

Kacır, görevin planlandığı şekilde gerçekleşmesi halinde Türkiye’nin kendi geliştirdiği ve ürettiği uzay aracıyla Ay’a erişebilen dokuz ülkeden biri haline geleceğini söyledi.

Bu ifade Bakan Kacır’ın açıklamasıdır. Haberde bağımsız bir ülke sıralaması olarak değil, Bakanlığın görev hedefini anlatan açıklama olarak aktarılması daha doğru.

Kacır, görevin Türkiye’ye yalnızca Ay’a erişim değil, milli hibrit itki sisteminin derin uzayda denenmesi açısından da önemli bir teknolojik tecrübe kazandıracağını vurguladı.

TÜRKSAT 7A ve yeni İMECE uyduları da gündemde

Türkiye’nin uzay programı Ay göreviyle sınırlı değil.

Kacır, İMECE-2 ve İMECE-3 ile yeni görüntüleme uydularının geliştirilmesinin planlandığını, TÜRKSAT 7A’nın da Türkiye’nin kendi imkan ve kabiliyetleriyle geliştirilecek yeni nesil haberleşme uydusu olacağını açıkladı.

TÜRKSAT 6A ile Türkiye kendi haberleşme uydusunu geliştirebilen ülkeler arasına katılmıştı. Yeni projelerde kazanılan bu mühendislik altyapısının ileriye taşınması hedefleniyor.

Dünyanın uzay gündemi Antalya’da

Açıklamalar, Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı 77. Uluslararası Uzay Kongresi öncesinde geldi.

Kongre 5-9 Ekim 2026 tarihleri arasında Antalya’da gerçekleştiriliyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine göre organizasyona yönelik bilimsel çalışma başvuruları 108 ülkeden 8 bin 320’ye ulaştı. Türkiye’den yapılan 1.810 başvuru ise kongre tarihindeki en yüksek ülke katılımlarından biri olarak kayda geçti.

2027 Ay görevinin yol haritası ne?

Mevcut resmî açıklamalara göre süreç şu aşamalardan oluşacak:

Uzay aracının çevresel testleri tamamlanacak, nihai kontroller yapılacak, araç fırlatma sahasına gönderilecek ve koşullar uygun olursa 2027’nin ilk aylarında uzaya fırlatılacak.

Yaklaşık iki aylık yolculuktan sonra Ay yörüngesine ulaşılması, burada bilimsel araştırmalar yürütülmesi ve görevin son bölümünde milli hibrit itki sistemi kullanılarak aracın Ay yüzeyine ulaştırılması hedefleniyor.

Bu nedenle bugün için doğru ifade “Türkiye Ay’a gitti” değil, “Türkiye’nin ilk Ay görevi için 2027’nin ilk ayları hedefleniyor.”