Türkiye ile ABD Nükleerde Yeni İş Birliğine Gidiyor

Türkiye ile ABD, nükleer enerji alanındaki iş birliğini yeni bir teknik çalışma ile genişletiyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu dolayısıyla bulunduğu New York’ta, Türkiye Nükleer Enerji A.Ş. (TÜNAŞ) ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA) arasında proje bazlı anlaşma imzalandı. İmza töreni Türkevi’nde gerçekleştirildi.

Anlaşmaya TÜNAŞ Genel Müdürü Dr. Necati Yamaç ile USTDA Direktör Yardımcısı Thomas R. Hardy imza atarken, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da törende yer aldı.

Yeni Nesil Reaktörler Mercek Altına Alınacak

Projenin merkezinde, son yıllarda dünya enerji sektöründe daha fazla tartışılan küçük modüler reaktörler (SMR) ve ileri nesil nükleer reaktör teknolojileri bulunuyor.

Anlaşma kapsamında 4 ABD’li şirketin küçük modüler reaktör tasarımları ile ABD’li şirketlere ait 5 farklı 4’üncü nesil reaktör tasarımı değerlendirilecek.

Ancak anlaşma, bu reaktörlerin Türkiye’de kesin olarak kurulacağı veya belirli bir ABD şirketinden reaktör satın alınacağı anlamına gelmiyor.

Bu aşamada yapılacak çalışma, söz konusu teknolojilerin Türkiye açısından uygulanabilirliğinin araştırılması niteliğinde.

Maliyetten Lisanslamaya Kadar İncelenecek

Hazırlanacak teknik çalışma yalnızca reaktörlerin üretim kapasitesine odaklanmayacak.

Reaktörlerin;

• 
  tasarım özellikleri,
  
• 
  yatırım ve işletme maliyetleri,
  
• 
  lisanslama süreçleri,
  
• 
  tedarik zincirleri,
  
• 
  finansman kaynakları ve modelleri,
  
• 
  tasarım güvenliği,
  
• 
  saha seçimi,
  
• 
  acil durum düzenlemeleri,
  
• 
  mevcut yasal ve düzenleyici çerçeve
  

gibi çok sayıda başlıkta değerlendirilmesi planlanıyor. Ayrıca proje kapsamında güçlü ve zayıf yönler ile fırsat ve risklerin ele alınacağı analizler de gerçekleştirilecek.

Yaklaşık 2 Milyon Dolarlık Teknik Çalışma

Anlaşma kapsamında yürütülecek çalışmanın bütçesinin yaklaşık 2 milyon dolar olduğu bildirildi.

Finansmanın USTDA tarafından karşılanacağı, teknik değerlendirmenin ise en az bir yıl sürmesinin öngörüldüğü belirtildi. Çalışmaların sonunda kapsamlı teknik raporların hazırlanması bekleniyor.

USTDA, genel olarak yurt dışındaki altyapı projelerinin fizibilite, teknik yardım ve benzeri hazırlık çalışmalarını finanse ediyor. Kurum, nükleer enerjiyi de öncelik verdiği enerji alanlarından biri olarak tanımlıyor.

Bayraktar: Uygulanabilirliği Kapsamlı Şekilde Değerlendireceğiz

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmanın ardından yaptığı açıklamada yeni nesil nükleer teknolojilerin Türkiye için teknik, ekonomik ve mevzuat boyutlarıyla ele alınacağını belirtti.

Bayraktar, Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi ve enerji kaynaklarını çeşitlendirme politikası kapsamında büyük ölçekli nükleer santrallerin yanı sıra farklı nükleer teknolojilerin de değerlendirildiğini ifade etti.

Türkiye’nin mevcut nükleer enerji politikasında Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin yanı sıra Sinop ve Trakya’da planlanan projeler ile küçük modüler reaktörlere yönelik çalışmalar da yer alıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı da SMR teknolojilerinin gelecek dönem seçenekleri arasında değerlendirildiğini belirtiyor.

Küçük Modüler Reaktör Nedir?

Küçük modüler reaktörler, geleneksel büyük ölçekli nükleer santrallere göre daha düşük elektrik üretim kapasitesine sahip olacak şekilde tasarlanan ve modüler yöntemlerle kurulması hedeflenen nükleer reaktör sistemleri olarak tanımlanıyor.

Bu teknolojiler henüz dünya genelinde yaygın ticari kullanıma geçmiş durumda değil. Farklı ülkeler SMR projelerini lisanslama, maliyet, tedarik zinciri ve güvenlik açısından değerlendirmeye devam ediyor.

USTDA da yakın zamanda Tayland ile benzer şekilde küçük modüler reaktörlerin fizibilitesinin araştırılmasına yönelik bir çalışma başlattı. Bu projede de saha seçimi, maliyetler ve düzenleyici gerekliliklerin değerlendirilmesi amaçlanıyor.

İş Birliğinin Temeli Geçen Yıl Atılmıştı

Türkiye ile ABD arasındaki yeni çalışma, iki ülkenin nükleer enerji alanında daha önce attığı adımların devamı niteliğinde.

25 Eylül 2025’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray’daki görüşmesi sırasında Türkiye ile ABD arasında Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı imzalanmıştı.

Yeni TÜNAŞ-USTDA anlaşması ise bu daha geniş çerçeve altında somut bir teknik değerlendirme projesi olarak öne çıkıyor.

Yeni Nükleer Santral Kararı Anlamına Gelmiyor

Anlaşmadaki en önemli ayrıntılardan biri, sürecin henüz inceleme ve fizibilite aşamasında bulunması.

Türkiye’nin herhangi bir ABD şirketinden reaktör satın aldığı, belirli bir teknolojiyi seçtiği veya yeni bir nükleer santral için inşa kararı aldığı açıklanmış değil.

Önümüzdeki en az bir yıllık çalışma sonucunda hazırlanacak raporların, ABD kaynaklı yeni nesil nükleer teknolojilerin Türkiye’nin enerji sistemi açısından teknik ve ekonomik uygunluğunu ortaya koyması hedefleniyor.