Şehit Aileleri ve Gazilerin Haklarında Neler Değişti?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, şehit aileleri, gaziler, vazife ve harp malulleri ile bunların hak sahiplerinin mali, sosyal ve özlük haklarında çeşitli değişiklikler getiriyor.

Yeni düzenlemeyle özellikle terörle mücadele sırasında yaralanmasına rağmen mevcut mevzuata göre malul sayılmayan personele aylık bağlanması, bazı aylıkların artırılması ve bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan ödemelerin yükseltilmesi öngörülüyor.

Düzenlemeyle birlikte şehit aileleri ve gazilerin haklarına ilişkin birçok başlık yeniden düzenlenirken, bazı uygulamaların 1 Eylül 2026'dan itibaren geçerli olması planlanıyor.

1- Yeni kanun neyi değiştiriyor?

Yasalaşan düzenlemenin temel amacı, şehitler, gaziler, vazife ve harp malulleri ile bunların hak sahiplerine sağlanan mali, sosyal ve özlük haklarını güncel ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirmek.

Kanun kapsamında, terörle mücadele sırasında yaralanan ancak malul sayılmayan personele aylık bağlanmasının önü açılıyor. Ayrıca derece tespiti yapılmış bazı kişilerin aylıklarının artırılması ve belirli sosyal haklardan yararlanabilmelerine yönelik düzenlemeler yapılıyor.

Bunun yanında hayatını kaybeden vazife malullerinin anne ve babalarına bağlanacak toplam aylık tutarına yönelik asgari güvence güçlendiriliyor.

Bakıma muhtaç gazi ve malullere yönelik ödemelerde de artış yapılması öngörülüyor.

2- Vazife malullerinin aileleri ve bakıma muhtaç gaziler için ne değişiyor?

Yeni düzenlemeyle Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nda değişiklik yapılıyor.

Buna göre, kapsam bakımından yapılan sınırlamalar kaldırılarak tüm vazife malullerinden hayatını kaybedenlerin anne ve babalarına bağlanacak toplam aylık tutarının net asgari ücretin altında olmaması güvence altına alınıyor.

Böylece vazife malulü olarak hayatını kaybedenlerin anne ve babalarına bağlanan aylıklarda belirli bir alt sınır oluşturuluyor.

Bir başka düzenleme ise bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan ödemeyle ilgili.

Mevcut uygulamada net asgari ücretin 2 katı seviyesinde yapılan ödeme, yeni düzenlemeyle net asgari ücretin 2,5 katına çıkarılıyor.

Bu değişiklik, bakıma muhtaç durumda bulunan gazi ve malullere yönelik maddi desteğin artırılmasını amaçlıyor.

3- Vazife malulü erbaş ve erler ile güvenlik korucularının aylıkları nasıl değişecek?

Kanun kapsamında vazife malulü erbaş ve erler, güvenlik korucuları, öğrenciler ve sivillerin aylıklarına yönelik de yeni düzenleme yapılıyor.

Terörle Mücadele Kanunu'nda gerçekleştirilen değişiklikle bu kişilere bağlanacak aylıkların hesaplanmasında yeni esaslar getiriliyor.

Buna göre en az 4 yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar için aylık hesabında sekizinci derecenin birinci kademesi, diğer kişiler için ise eğitim durumuna bakılmaksızın onuncu derecenin birinci kademesi esas alınacak.

Kişilerin daha önce tamamladıkları eğitim sonucunda elde ettikleri unvanlar üzerinden yürüttükleri kamu görevleri nedeniyle daha yüksek aylık bağlanmasına ilişkin hakları ise korunacak.

Derece yükselmelerinde yükseköğrenim mezunu gibi işlem yapılacak. Dördüncü dereceye yükselenler için 2 bin 100, üçüncü derece için 2 bin 200, ikinci derece için 3 bin, birinci derece için ise 3 bin 600 ek gösterge rakamı esas alınacak.

Ayrıca bu kapsamda bağlanacak aylığın toplam tutarı, 35 bin 398 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpılması sonucu bulunacak tutardan düşük olamayacak.

Hak sahiplerine ödenecek aylıklar ise belirlenen tutarın hak sahiplerinin hisseleri oranında hesaplanmasıyla belirlenecek.

Bu kapsamda kişilere fazla ödeme yapılması halinde söz konusu tutarlar, faturası karşılığında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Hazineden tahsil edilecek.

4- 15 Temmuz'da yaralanan ancak malul sayılmayanlar ne olacak?

Düzenlemenin önemli başlıklarından biri de 15 Temmuz darbe girişimi sırasında yaralanan ancak malul sayılmayan kişiler için getirilen yeni haklar.

Terörle Mücadele Kanunu'nda yapılan değişiklikle, terör eylemleri nedeniyle yaralanan ancak ilgili mevzuata göre malul sayılmayan ve buna karşın Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılan kişilerin aylıklarına esas gösterge tabloları güncelleniyor.

Böylece bu kişilerin bağlanan aylıklarının artırılması hedefleniyor.

15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi sırasında ve terörle mücadele kapsamında yaralanan, malul sayılmayan ancak derece tespiti yapılan kişilerin aylıklarına esas gösterge rakamları da yükseltiliyor.

Bu kişilere ayrıca muharip gazilere tanınan bazı sosyal haklardan yararlanma imkanı getiriliyor. Bunlar arasında ücretsiz seyahat ile elektrik ve su kullanımında indirim gibi haklar bulunuyor.

15 Temmuz darbe girişimi ve devamındaki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya ortadan kaldırılmasına yardımcı olurken yaralanan kamu görevlileri ve sivillerden malul sayılmayan veya derece tespiti yapılmayanlara da yeni bir aylık bağlanması öngörülüyor.

Bu kişiler için aylık tutarı, 17 bin 135 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılması sonucunda belirlenecek.

5- Malul sayılmayan personele kimler aylık alabilecek?

Yeni düzenlemeyle terörle mücadele görevleri sırasında yaralanan ancak mevcut mevzuata göre malul kabul edilmeyen personele yönelik özel bir aylık sistemi getiriliyor.

Kapsamda Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının erbaş ve erler dahil askeri personeli bulunuyor.

Ayrıca Milli İstihbarat Teşkilatı mensupları, Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli, askeri öğrenciler ve güvenlik korucuları da düzenlemeden yararlanabilecek.

Ancak her yaralanma kapsam içerisinde değerlendirilmeyecek. Terör eylemleri sonucunda ateşli silah mermi çekirdeği, şarapnel veya patlayıcı mühimmat nedeniyle meydana gelen penetran yaralanmalar ile patlama basıncı ve termal etkiler sonucu oluşan yaralanmalar kapsama alınacak.

Bunun yanında terör örgütü mensuplarının kesici, delici veya ezici yakın muharebe saldırıları sonucunda meydana gelen yaralanmalar da düzenleme kapsamında değerlendirilecek.

Yaralanmanın olay tarihinde basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafif olmaması gerekiyor. Ayrıca olay tarihindeki yaralanma ile kişinin mevcut sağlık durumu arasında illiyet bağı bulunduğunun, içerisinde en az bir adli tıp uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi şartı aranacak.

Şartları karşılayan kişilere, 17 bin 135 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak tutarda aylık bağlanacak.

Yapılacak ödemelerin faturası karşılığında Hazine tarafından SGK'ye aktarılması öngörülüyor. Bu kişiler, aylık bağlanmasına ilişkin hükümler dışında, 1005 sayılı Kanun kapsamında gazilere sağlanan diğer sosyal ve özlük haklarından da yararlanabilecek.

Başvurular için bir yıllık süre bulunuyor

Yeni düzenleme, kanunun yürürlüğe girmesinden önce meydana gelen olaylar bakımından bir defaya mahsus uygulanacak.

Kapsama giren kişilerin başvurularını, kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içerisinde olay tarihinde görev yaptıkları kurumlara yapmaları gerekiyor.

Daha sonraki süreçte kişinin malul olduğunun tespit edilmesi halinde ise vazife malullüğüne ilişkin hükümler uygulanacak ve bu madde kapsamında bağlanan aylık kesilecek.

Düzenlemeler ne zaman yürürlüğe girecek?

Kanunda yer alan düzenlemelerin önemli bölümü, 1 Eylül 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.

Kanunla ayrıca er ve erbaşların yeniden muayene hakkına ilişkin yaş sınırında da değişiklik yapılıyor. Buna göre yaş haddi hesabında 55 yaşını doldurdukları tarih esas alınacak.

Yeni düzenlemeyle birlikte şehit aileleri, gaziler, vazife ve harp malulleri ile hak sahiplerinin bazı mali ve sosyal haklarında değişiklik yapılırken, özellikle malul sayılmayan ancak terörle mücadele sırasında yaralanan personele yönelik yeni aylık uygulaması dikkat çekiyor.