Sivas Gelişmişlikte Türkiye’de Kaçıncı?

Türkiye’de şehirlerin yaşam koşulları ve gelişmişlik düzeyiyle ilgili güncel bir karşılaştırma arayanlar için en kapsamlı resmî çalışmalardan biri İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması SEGE-2025 oldu.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan araştırmada Türkiye’nin 81 ili; demografi, istihdam, eğitim, sağlık, rekabetçi ve yenilikçi kapasite, mali yapı, erişilebilirlik ve yaşam kalitesi olmak üzere 8 ana başlık ve toplam 52 değişken üzerinden karşılaştırıldı. Bakanlık, İl SEGE-2025’i güncel il düzeyindeki SEGE çalışması olarak gösteriyor.

Sivas Türkiye’de 45’inci

Araştırmanın genel sıralamasında Sivas’ın SEGE skoru -0,160 olarak hesaplandı.

Bu sonuçla kent 81 il arasında 45’inci sırada bulunurken, altı gelişmişlik grubundan 4’üncü kademe gelişmiş iller arasında yer aldı. Sivas’ın hemen önünde 44’üncü sırada Malatya, hemen arkasında ise 46’ncı sırada Erzincan bulunuyor.

Dördüncü kademede Amasya 39’uncu sırayla ilk sırada yer alırken onu Kırşehir, Artvin, Afyonkarahisar, Çorum ve Malatya izliyor. Sivas’ın ardından Erzincan, Elazığ, Aksaray ve Kastamonu geliyor.

Sekiz yıl geçti, genel sıra değişmedi

Sivas açısından dikkat çeken en önemli ayrıntılardan biri önceki araştırmayla yapılan karşılaştırmada ortaya çıkıyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının SEGE-2017 çalışmasında da Sivas 45’inci sıradaydı ve yine dördüncü gelişmişlik kademesinde bulunuyordu. Böylece 2017 ile 2025 araştırmaları arasında kentin genel sıralamadaki yeri değişmedi.

Bununla birlikte alt başlıklarda önemli hareketler yaşandı.

Sivas’ın en güçlü alanı sağlık

SEGE-2025’in sekiz ana boyutuna göre Sivas’ın en iyi sonucu açık biçimde sağlık alanında görüldü.

Sivas’ın güncel alt boyut sıralaması şöyle:

• Sağlık: 12’nci
  
• Erişilebilirlik: 33’üncü
  
• Rekabetçi ve yenilikçi kapasite: 44’üncü
  
• Demografi: 47’nci
  
• Eğitim: 48’inci
  
• İstihdam: 50’nci
  
• Mali göstergeler: 50’nci
  
• Yaşam kalitesi: 54’üncü
  

Sağlık alanındaki 12’ncilik, kentin genel 45’inci sırasından oldukça daha iyi bir performansa işaret ediyor.

Bakanlık raporunda Sivas’ın sağlık altyapısına ayrıca dikkat çekildi. Kent, yüz kişi başına düşen hastane yatak sayısında Türkiye’de 6’ncı, yüz bin kişi başına düşen hekim sayısında ise 18’inci sırada bulunuyor.

Sağlıkta 6 basamaklık ilerleme

2017 araştırmasında Sivas sağlık alt boyutunda 18’inci sıradaydı. 2025 çalışmasında ise 12’nciliğe çıktı.

Erişilebilirlikte de dikkat çekici bir sıralama değişimi yaşandı. Sivas 2017’de bu alanda 44’üncü sıradayken yeni araştırmada 33’üncü sıraya yükseldi.

Demografide ise 53’üncülükten 47’nciliğe gelirken istihdam sıralamasında 51’inci sıradan 50’nciliğe çıktı.

Buna karşılık eğitimde 46’ncılıktan 48’inciliğe, rekabetçi ve yenilikçi kapasitede ise 38’incilikten 44’üncülüğe geriledi. Yaşam kalitesinde 2017’de 55’inci olan Sivas, yeni araştırmada 54’üncü sırada yer aldı.

Bu sıralama değişiklikleri iki araştırmanın sonuçlarını karşılaştırmaya imkân verse de dönemler arasında göstergelerin ve veri yıllarının güncellenmiş olması nedeniyle tek başına “şu kadar gelişti” şeklinde yorumlanmaması gerekiyor.

Yaşam kalitesinde Sivas 54’üncü

Vatandaşı doğrudan ilgilendiren başlıklardan biri ise yaşam kalitesi.

Sivas bu alt kategoride 81 il içerisinde 54’üncü sırada yer aldı.

Buradaki “yaşam kalitesi” kavramı yalnızca insanların şehirlerinden memnun olup olmadığını ölçmüyor.

SEGE-2025 araştırmasında yaşam kalitesi hesabına bin kişiye düşen AVM kiralanabilir alanı, atık hizmeti verilen nüfus oranı, kişi başına mesken elektrik tüketimi, bin kişiye düşen özel otomobil sayısı, kamuya açık alan oranı ile yüz bin kişiye düşen sinema ve tiyatro koltuğu sayısı olmak üzere altı farklı gösterge dahil edildi.

Dolayısıyla bu sonuç, daha önce konuştuğumuz “Sivas ne kadar mutlu?” sorusundan farklı bir ölçümü ifade ediyor.

İstihdam Sivas’ın zayıf kalan alanlarından

Bakanlık raporunda Sivas’ın istihdam göstergelerine ilişkin de dikkat çekici değerlendirmeler bulunuyor.

Rapora göre kent, yüksek ve orta-yüksek teknoloji sektörlerinde çalışan oranı ile ortalama günlük kazanç dışındaki birçok istihdam değişkeninde alt sıralarda kalıyor.

Buna karşılık yüksek lisans veya doktora mezunu nüfus oranı ile tarımsal üretim değeri, Sivas’ın rekabetçi ve yenilikçi kapasite başlığındaki görece güçlü göstergeleri arasında bulunuyor.

Kayseri 17’nci, Sivas 45’inci, Yozgat 64’üncü

Sivas’ın içerisinde bulunduğu TR72 bölgesinde şehirler arasında belirgin bir fark bulunuyor.

SEGE-2025’e göre Kayseri Türkiye genelinde 17’nci, Sivas 45’inci, Yozgat ise 64’üncü sırada yer aldı. Kayseri-Sivas-Yozgat’tan oluşan TR72 bölgesi ise 26 Düzey-2 bölgesi arasında 13’üncü sırada bulunuyor.

Türkiye genelinde listenin zirvesinde İstanbul bulunuyor. İstanbul’u Ankara, İzmir, Kocaeli ve Antalya takip ediyor. Araştırmanın son sırasında ise Ağrı yer alıyor.

“Mutluluk sıralaması” olarak okunmamalı

SEGE-2025 sonuçları güncel olması nedeniyle Sivas’ın diğer iller karşısındaki konumunu değerlendirmek açısından 2013 tarihli mutluluk araştırmasından çok daha yeni bir veri sunuyor.

Ancak iki çalışmayı birbirine karıştırmamak gerekiyor.

SEGE doğrudan insanların “mutlu musunuz?” sorusuna verdiği cevabı ölçmüyor. Şehrin ekonomik, sosyal, sağlık, eğitim, ulaşım ve yaşam koşullarını çok sayıda nesnel gösterge üzerinden karşılaştırıyor.

Bu nedenle haberin doğru yorumu şu:

Sivas, Türkiye’nin güncel sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasında 45’inci; yaşam kalitesi alt boyutunda ise 54’üncü sırada.