360 bin düğümle dokunan Misak-ı Millî Halısı yeniden hazırlandı

Sivas’ta 1922 yılında şehit çocukları tarafından dokunan Misak-ı Millî Halısı’nın aslına uygun replikası, Sivas Olgunlaşma Enstitüsü’nde yeniden hazırlandı. Tarihî halının kökeni, Sivas Hafıza Merkezi’nin araştırmaları ve arşiv belgelerinin incelenmesiyle ortaya çıkarıldı.

Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’nın ardından çok sayıda çocuk yetim ve öksüz kaldı. Bu çocukların himaye edilmesi ve eğitimlerinin sürdürülmesi amacıyla Sivas’ta Öksüzler Yurdu kuruldu. Sivas Darüleytamında eğitim gören şehit çocukları, Kurtuluş Savaşı’nın zaferle sonuçlanmasının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne armağan edilmek üzere üzerinde Misak-ı Millî haritasının işlendiği bir halı dokudu.

1922 yılında TBMM’ye gönderilen halı, bugün Ankara Kurtuluş Savaşı Müzesi’nde, diğer adıyla I. TBMM Binası’nda sergileniyor. Eser, uzun yıllar envanter kayıtlarında kökenine ilişkin hatalı bilgilerle yer aldı. Sivas Hafıza Merkezi’nde görev yapan İdris Aslan ve Yaşar Abanos’un yürüttüğü araştırmalar sonucunda halının Sivas Darüleytamı öğrencileri tarafından dokunduğu belirlendi.

Halının Sivas’a ait olduğu belirlendi

Araştırmaların ardından tarihî eserin Isparta adına tescilli olduğu görüldü. Yapılan çalışmalarla halının Sivas adına tescili gerçekleştirildi. Böylece eserin üretildiği yerle ilgili kayıt hatası da düzeltildi.

Sivas Valiliği öncülüğünde yürütülen proje kapsamında, aslı Ankara’daki müzede bulunan halının replikasının hazırlanmasına karar verildi. Çalışma, Sivas Olgunlaşma Enstitüsü tarafından sürdürüldü. Replika, geleneksel Sivas halısının dokusu ve motifleri temel alınarak yaklaşık 9,5 aylık çalışmayla tamamlandı.

Halıda kullanılan yün ipler, Sivas Olgunlaşma Enstitüsü’nde kök boya ve doğal yöntemlerle renklendirildi. İnce ve kaliteli yün ipliklerden hazırlanan eser, Türk düğümü tekniğiyle dokundu. Her bir metrekarede yaklaşık 360 bin düğüm bulunuyor. Bu yönüyle çalışma, Sivas halıcılığının teknik özelliklerini ve motif dünyasını yeni bir örnek üzerinden sürdürüyor.

Haritada iki farklı bölüm yer alıyor

Misak-ı Millî Halısı’nın sağında ve solunda iki küre bulunuyor. Kürelerden birinin içinde Misak-ı Millî haritası, diğerinde ise Sivas vilayet haritası yer alıyor. Halının taşıdığı bu görsel düzen, Millî Mücadele döneminin siyasi sınır anlayışıyla Sivas’ın tarihsel rolünü aynı yüzeyde buluşturuyor.

Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, 4 Eylül Sivas Kongresi’nin 107. yıl dönümü etkinlikleri kapsamında Sivas Olgunlaşma Enstitüsü’nü ziyaret ederek replikayı inceledi. Projeyle ilgili konuşan Şimşek, halının Sivas Hafıza Merkezi tarafından tespit edildiğini ve yeniden dokunarak günümüze taşındığını belirtti.

“Sivas Kongresi’nin 107. yıl dönümü münasebetiyle Sivas Valiliği olarak önemli bir projeyi daha hayata geçiriyoruz. Bu proje kapsamında, bundan tam 104 yıl önce dokunmuş olan Misak-ı Millî Halısı’nın aslına uygun replikası Sivas Olgunlaşma Enstitümüzce yeniden dokunuyor ve tarihimizin en anlamlı tanıklarından biri tekrar öğrencilerimizin ilmeklerinde, nakışlarında hayat buluyor.”

Son kesim kongre yıl dönümünde yapılacak

Vali Şimşek, o dönemde Sivas’ta 20 Darüleytam ve bu kurumlarda barınan 2 bin 600 öğrenci bulunduğunu söyledi. Bu çocukların çoğunun Birinci Dünya Savaşı ve Balkan Savaşları’nda şehit düşen askerlerin yetim ve öksüz kalan çocukları olduğunu belirten Şimşek, halının 1922 yılında Kurtuluş Savaşı zaferinin bir nişanesi olarak dokunduğunu aktardı.

Halının, dönemin Sivas Valisi Faik Bey ve Sivas Mebusu Ziya Bey aracılığıyla TBMM’ye hediye olarak gönderildiğini kaydeden Şimşek, eserin halen Ankara’daki I. TBMM Binası’nda sergilendiğini söyledi. Halının Sivas adına tescil edilmesiyle tarihî bir yanlışın giderildiğini belirten Şimşek, replikanın son kesiminin 4 Eylül Sivas Kongresi’nin yıl dönümünde yapılacağını açıkladı.

Şimşek, son kesimin ardından halının, o gün Sivas’a gelecek Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan Vekiline takdim edileceğini belirtti.

Vali Şimşek, eserin Sivas halkının Millî Mücadele’ye bağlılığını ve dönemin yetim çocuklarının taşıdığı sorumluluğu yansıttığını söyledi. Şimşek, çalışmanın araştırma, tescil ve yeniden dokuma aşamalarında görev alan mesai arkadaşlarına, hocalara ve ustalara teşekkür etti. Halı, böylece hem Ankara’daki tarihî eserin kaynağını görünür kılıyor hem de Sivas’ta 1922 yılında dokunan emaneti yeni ilmeklerle yaşatıyor.