Nuri Demirağ’ın efsane uçağı 90 yıl sonra yeniden uçtu!

Nuri Demirağ’ın Nu.D-36 uçağı 90 yıl sonra yeniden uçtu

Türkiye'nin yerli uçak üretimi tarihinin öncü isimlerinden Nuri Demirağ tarafından 1936 yılında üretilen Nu.D-36 eğitim uçağının uçabilir replikası, yaklaşık 90 yıl sonra yeniden gökyüzüyle buluştu.

Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde gerçekleştirilen ilk test uçuşu, Türk havacılık tarihi açısından önemli bir mirasın yeniden yaşatılmasını sağladı.

Uçağın uçabilir replikası, Sivrihisar Havacılık Kulübü Derneğinin “Kültür Havacılığı Projeleri” kapsamında başlattığı çalışma sonucunda hazırlandı.

8 aylık çalışmanın ardından tamamlandı

Nu.D-36'nın uçabilir replikasının yapımı için akrobasi pilotu Ali İsmet Öztürk liderliğindeki 11 kişilik Mach Teknik ekibi yaklaşık 8 ay boyunca çalıştı.

Ekip, günümüze ulaşan döneme ait fotoğraflar ile elde edilebilen sınırlı teknik bilgilerden yararlanarak uçağın uçabilir replikasını sıfırdan inşa etti.

Çalışmada amaç, 1936 yılında üretilen tarihi uçağın günümüz şartlarında yeniden uçmasını sağlamak oldu.

Replikanın yapımında döneme ait teknik çizimlerin sınırlı olması nedeniyle fotoğraflardan ve ulaşılabilen diğer tarihsel verilerden yararlanıldı.

Orijinal motordan farklı motor kullanıldı

Nu.D-36'nın orijinalinde 1930'lu yıllara ait bir motor kullanılıyordu. Replikanın uçuş güvenliği ve günümüz şartları dikkate alınarak farklı bir motorla hazırlanması tercih edildi.

Bu kapsamda uçakta 1940'lı yıllara ait R670 motoru kullanıldı.

Projede tarihi uçağın birebir kopyasının yapılmasından ziyade, mümkün olduğunca özgün tasarıma benzer ve güvenli şekilde uçabilen bir replikanın ortaya çıkarılması hedeflendi.

İlk test uçuşunu Ali İsmet Öztürk gerçekleştirdi

Nu.D-36 replikasının ilk test uçuşunu akrobasi pilotu Ali İsmet Öztürk gerçekleştirdi.

Test uçuşunun ardından uçağın uçuş özelliklerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Öztürk, replikanın performansının kendisini şaşırttığını söyledi.

Öztürk, Nu.D-36'nın ilk uçuşuyla ilgili olarak, “Mükemmel kıvrak ve sandığımdan çok daha huzurlu uçan bir uçaktı” ifadelerini kullandı.

Yaklaşık 8 ay önce çalışmalara başladıklarını belirten Öztürk, tarihi uçağın günümüz teknolojisiyle yeniden uçurulmasını amaçladıklarını aktardı.

“Yüzde 100 aynısını yaptık” iddiasında değiliz

Replikanın hazırlanması sırasında döneme ait teknik çizimlerin sınırlı olması nedeniyle önemli ölçüde fotoğraflardan yararlanıldığını anlatan Öztürk, yapılan çalışmanın tarihi uçağın yüzde 100 birebir kopyası olmadığını vurguladı.

Öztürk, dönemin motorları ve bazı ekipmanlarının günümüzde temin edilememesi nedeniyle birebir üretimin mümkün olmadığını belirterek, replikalarda benzerliğin ön planda olduğunu ifade etti.

Hazırlanan uçağın tarihi Nu.D-36'ya benzerliğinin yaklaşık yüzde 80 seviyesinde olduğu değerlendiriliyor.

Nu.D-36 ismi nereden geliyor?

Uçağın adı da Nuri Demirağ'ın havacılık çalışmalarına gönderme taşıyor.

Öztürk'ün verdiği bilgilere göre “Nu.D.” ifadesi Nuri Demirağ'ın adını simgeliyor. Uçağın 1936 yılında üretilmesi nedeniyle model adında “36” rakamı kullanıldı.

Uçağın tarihte “Alan 2” adıyla da anıldığı belirtiliyor. Bu isim, uçağın tasarımını yapan Türkiye'nin ilk uçak mühendislerinden Selahattin Reşit Alan'a dayanıyor.

Replika M.S.Ö. Hava ve Uzay Müzesi envanterine alınacak

Test uçuşlarının başarıyla tamamlanmasının ardından Nu.D-36 replikasının M.S.Ö. Hava ve Uzay Müzesi envanterine alınması planlanıyor.

Uçağın resmi envanter teslim töreninin ise 29 Ağustos'ta, Eskişehir'in Sivrihisar ilçesine bağlı Yeşilköy Mahallesi'ndeki Sivrihisar Havacılık Merkezi'nde gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

Böylece yaklaşık 90 yıl önce Türkiye'nin kendi uçaklarını üretme hedefinin önemli simgelerinden biri olan Nu.D-36, uçabilir bir replika olarak yeniden havacılık tarihinin bir parçası olacak.

Nuri Demirağ kimdir?

Nuri Demirağ, Türkiye'nin sanayi ve ulaşım tarihinde önemli yatırımlara imza atan isimlerden biri olarak biliniyor.

Demiryolu çalışmalarındaki katkıları nedeniyle Mustafa Kemal Atatürk tarafından kendisine “Demirağ” soyadı verilen Nuri Demirağ, iş hayatındaki başarısının yanı sıra Türk havacılığının gelişmesine yönelik girişimleriyle de tarihe geçti.

Türkiye'nin ilk 10 bin kilometrelik demir yolu ağının yaklaşık 1250 kilometrelik bölümünün inşasında görev alan Demirağ, ilerleyen yıllarda çalışmalarını havacılık alanına yöneltti.

Türk uçak üretiminde önemli adım

Nuri Demirağ, 1933 yılında Vecihi Hürkuş'un “Vecihi XVI” adlı kapalı kabin uçağının üretimine 5 bin lira bağış yaparak destek verdi.

1936 yılında ise devletin ilk uçak fabrikasını kurma girişiminde bulundu.

Beşiktaş'ta kurulan uçak fabrikasında üretilecek uçak ve planörlerin tasarımlarında Türkiye'nin ilk uçak mühendislerinden Selahattin Reşit Alan görev aldı.

Aynı dönemde uçakları kullanacak Türk pilotların yetiştirilmesi amacıyla Gök Okulu da kuruldu. Okulun 1943 yılına kadar 290 pilot yetiştirdiği belirtiliyor.

Nu.D-36'dan Nu.D-38'e uzanan havacılık mirası

Nuri Demirağ'ın uçak üretimi alanındaki çalışmalarının ilk önemli örneklerinden biri 1936 yılında üretilen tek motorlu Nu.D-36 oldu.

Ardından 1938 yılında Nu.D-38 adı verilen çift motorlu, 6 kişilik yolcu uçağı üretildi.

Nu.D-38, 1944 yılında dünya havacılığında A sınıfı yolcu uçakları arasına alındı. Türk Hava Kurumu da ilk uçak siparişini 1938 yılında verdi.

Aradan geçen yaklaşık 90 yılın ardından Nu.D-36'nın uçabilir replikasının yeniden gökyüzüne çıkması, Türkiye'nin erken dönem yerli havacılık girişimlerinin yeniden hatırlanmasını sağladı.