Akdeğirmen Mahallesi’ndeki Şirin Hamamı için restorasyon gündemde

Sivas’ın Akdeğirmen Mahallesi’ndeki 1904 tarihli Rahmi Akça Şirin Hamamı, yangın ve yıllar içinde oluşan deformasyonların ardından yeniden kullanılacağı günü bekliyor. Kesme taştan yapılan yapı, sıcaklık, soğukluk ve ılıklık bölümleriyle klasik Türk hamamı planının özelliklerini taşıyor.

Hamamın bugün görülebilen mimari kurgusunda sıcaklık bölümü öne çıkıyor. Bu bölümde dört eyvan ve dört halvet birimi bulunuyor. Üzeri kubbelerle örtülen mekânlar, yapının dönemine ait plan anlayışını koruyor. Taş duvarlar, kubbeli bölümler ve birbirine bağlı hamam birimleri, yapının geçmişteki kullanımını bugüne taşıyan başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Hamamlar, yalnızca yıkanma amacıyla kullanılan yapılar değildi. İnsanların bir araya geldiği, günlük yaşamın sürdüğü ve çeşitli sosyal etkinliklerin gerçekleştirildiği bu mekânlar, kent kültüründe de ayrı bir yere sahipti.

Kitabedeki tarih 1904’ü gösteriyor

Sanat Tarihçisi Yunus Budaktaş, yapının kitabesinde yer alan bilgilere göre hamamın 1904’te inşa edildiğini, bazı tarihi kaynaklarda ise 19. yüzyılın sonlarında yapıldığına dair bilgilerin bulunduğunu söyledi.

"Bulunduğumuz tarihi yapı, Şirin Hamamı olarak bilinen yapı olup, Sivas Merkez Akdeğirmen Mahallesi’nde yer almaktadır. Yapı, kitabesinde yer alan ifadeye göre 1904 yılında inşa edilmiştir. Bazı tarihi kaynaklara göre ise 19. yüzyılın sonlarında inşa edildiği bilgisine ulaşabiliyoruz. Kesme taştan inşa edilen yapı, klasik Türk hamamı plan şeması üzerine yapılmıştır. Sıcaklık, soğukluk ve ılıklık bölümlerinden oluşmaktadır. Sıcaklık bölümünde dört eyvan ve dört halvet birimi yer almaktadır. Bu bölümlerin üzeri de kubbeyle örtülüdür. Hamamlar sadece bir yapı olmanın ötesinde, toplumun sosyal yaşamının sürdüğü, çeşitli sosyal etkinliklerin gerçekleştirildiği önemli mekânlardır"

Yapının taş duvarları ve kubbeli bölümleri, uzun yıllar süren kullanımın ardından kapsamlı bir müdahaleye ihtiyaç duyuyor. Hamamın mevcut durumundaki bozulmaların temelinde yangınla birlikte zaman içinde meydana gelen yıpranmalar bulunuyor.

Yangın sonrası yeniden hizmet verdi

Rahmi Akça Şirin Hamamı, inşa edilmesinin ardından 1960’lı yıllara kadar aktif olarak kullanıldı. Bu dönemde çıkan ciddi yangın yapıya büyük zarar verdi. Onarım ihtiyacının ortaya çıkmasının ardından müdahaleden geçirilen hamam, daha sonra yeniden hizmete açıldı.

Yapı, ikinci kullanım döneminde 1990’lı yıllara kadar faaliyetini sürdürdü. Yangının oluşturduğu hasar ve ilerleyen yıllarda meydana gelen deformasyonlar, hamamın fiziksel durumunu zamanla ağırlaştırdı. Kullanım dışı kalan yapı, ilerleyen süreçte atıl hale geldi.

Budaktaş, hamamın farklı dönemlerde restorasyon projelerine konu olduğunu, fakat planlanan çalışmaların istenilen biçimde tamamlanamadığını söyledi. Son olarak Sivas Valiliği tarafından hazırlanan Turizm Master Planı kapsamında yapı için yeni bir proje gündeme geldi ve bu doğrultuda karar alındı.

Restorasyonun yalnızca duvar, kubbe ve ısıtma sisteminin yenilenmesiyle sınırlı kalmaması gerekiyor. Yapının çalışma sonrasında nasıl kullanılacağı da sürecin başından itibaren belirlenmeli. Hamamın yeniden atıl duruma düşmemesi için işlevlendirme planının restorasyonla birlikte ele alınması bekleniyor. Böylece Şirin Hamamı’nın mimari özellikleri korunurken, Sivas’ın kültür turizmine yeniden kazandırılması hedefleniyor.