Yargıtay’dan Çıraklık ve Staj Mağdurlarını İlgilendiren Emsal Karar!

SGK’ye Başvurdu, Talebi Reddedildi

Davacı, 15 Ekim 1993 tarihinde henüz 17 yaşındayken Ahi Evran Çıraklık Eğitim Merkezi’nde çıraklık eğitimine başladığını belirterek bu tarihin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini istedi. Bu talebin kabul edilmesi halinde emeklilik hakkı kazanacağını ifade eden davacı, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) başvurdu.

Ancak SGK’nin talebe olumlu yanıt vermemesi üzerine konu yargıya taşındı.

İlk olarak Ankara 33. İş Mahkemesi’nde görülen davada, davacının çıraklık eğitimi aldığı dönemde sigortalı sayılamayacak öğrenciler kapsamında bulunduğu ve uzun vadeli sigorta primlerinin yatırılmadığı gerekçesiyle talep reddedildi. İstinaf sürecinde de karar değişmeyince dosya Yargıtay’a taşındı.

Yargıtay Fiili Çalışmaya Dikkat Çekti

Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çıraklık dönemlerinin değerlendirilmesinde yalnızca eğitim unsurunun değil, kişinin iş yerindeki fiili faaliyetlerinin de dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Kararda, resmi çıraklık merkezlerinde eğitim gören kişilerin kural olarak sigortalı sayılmadığı hatırlatılırken, üretim sürecine aktif şekilde katılan ve mesleki eğitimin ötesinde çalışan kişilerin durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Yargıtay, yerel mahkemenin davacının iş yerinde hangi görevleri üstlendiğini, çalışmalarının üretime yönelik olup olmadığını ve fiilen çalışma durumunu yeterince araştırmadan karar verdiğini belirterek dosyayı bozdu.

Tanıklar Üretimde Çalıştığını Anlattı

Bozma kararının ardından yeniden görülen davada mahkeme, dönemin çalışanlarını ve iş yeri çevresindeki tanıkları dinledi.

Tanık ifadelerinde davacının çıraklık okuluna gitmediği zamanlarda ustalarla birlikte sökme, takma, montaj ve tamir işlerinde aktif görev aldığı belirtildi. Ayrıca yalnızca yardımcı işlerde bulunmadığı, doğrudan üretim faaliyetlerinin içinde yer aldığı ifade edildi.

Davacının fiziksel olarak bu işleri yapabilecek yeterliliğe sahip olduğu ve oto elektrik işlerinde aktif çalıştığı yönündeki beyanlar da dosyaya girdi.

Mahkeme, tanık anlatımlarının birbiriyle uyumlu olduğunu değerlendirerek davacının yalnızca eğitim amacıyla iş yerinde bulunmadığına, üretim sürecinin bir parçası olarak çalıştığına hükmetti.

Sigorta Başlangıcı Kabul Edildi

Yapılan değerlendirmeler sonucunda mahkeme, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu tarihten itibaren kabul edilmesine karar verdi.

Böylece çıraklık döneminde fiilen üretimde çalışan kişinin sigorta başlangıcının emeklilik hesabında dikkate alınmasının önü açılmış oldu.

Milyonlarca Kişiyi İlgilendiriyor

Kamuoyunda uzun süredir gündemde olan staj ve çıraklık sigortası konusu, özellikle EYT düzenlemesinin ardından daha fazla tartışılmaya başlanmıştı.

Davacının avukatı Orhan Gür, kamuoyunda yaklaşık 3 milyon kişinin "staj ve çıraklık mağduru" olarak anıldığını belirterek, verilen kararın fiilen üretimde çalışan çıraklar açısından önemli bir emsal niteliği taşıdığını ifade etti.

Gür, iş öğrenmenin ötesinde üretimin bir parçası olarak çalışan kişilerin gerekli delilleri sunmaları halinde benzer şekilde hak arayabileceklerini söyledi.

Benzer Durumda Olanlar İçin Hukuki Yol Açıldı

Uzmanlar, benzer durumda bulunan kişilerin öncelikle SGK’ye başvurarak çıraklık başlangıç tarihlerinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini talep edebileceğini belirtiyor.

Başvurunun reddedilmesi halinde ise dava açılarak, çıraklık döneminde fiilen çalışıldığı; bordrolar, iş yeri kayıtları ve tanık beyanlarıyla ispatlanabiliyor.

Yargıtay’ın bu kararı, çıraklık döneminde üretim faaliyetlerinde aktif görev alan vatandaşlar açısından emeklilik sürecinde emsal oluşturabilecek önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.