Gizli Zam Nasıl Anlaşılır? Paket Küçülmesinde Birim Fiyat Hesabı

Market raflarında fiyatı aynı kalan bir ürün ilk bakışta zamlanmamış gibi görünebilir. Ancak paketin gramajı, litre miktarı veya içindeki ürün adedi azaltılmışsa tüketici aslında daha yüksek birim fiyat ödemeye başlıyor.

Kamuoyunda “gizli zam” veya “shrinkflation” olarak adlandırılan bu yöntem, fiyat yerine ürün miktarının değiştirilmesiyle uygulanıyor.

100 liraya alınan ürün gerçekte yüzde 25 zamlanabilir

Bir kilogramlık ürünün 100 TL’ye satıldığını düşünelim. Bu ürünün kilogram fiyatı 100 TL’dir.

Paket 800 grama düşürülür, satış fiyatı yine 100 TL tutulursa ürünün kilogram fiyatı 125 TL’ye çıkar. Etiket fiyatı değişmemesine rağmen tüketicinin ödediği birim fiyat yüzde 25 artmış olur.

Benzer hesap litre, metre veya paket içindeki adet üzerinden de yapılabilir. Bu nedenle farklı boyutlardaki ürünleri yalnızca toplam satış fiyatıyla karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.

Birim fiyatın etikette bulunması gerekiyor

Ticaret Bakanlığının bilgilendirmesine göre fiyat etiketlerinde ürünün satış fiyatının yanında, ürünün türüne göre kilogram, litre, metre, metrekare, metreküp veya adet başına birim fiyatın da bulunması gerekiyor.

Etiketlerin okunabilir, gerçeğe uygun ve tüketiciyi yanıltmayacak biçimde hazırlanması zorunlu. Raf fiyatı ile kasa fiyatı farklıysa tüketici lehine olan düşük fiyat uygulanıyor.

Paket miktarının açıkça ve doğru biçimde belirtilerek küçültülmesi tek başına otomatik olarak hukuka aykırı sayılmıyor. Ancak eski gramaj izlenimi verilmesi, net miktarın gizlenmesi veya yanıltıcı tanıtım yapılması inceleme konusu olabilir.

Eski paket ve fiş karşılaştırması önemli

Tüketiciler düzenli aldıkları ürünlerin net miktarını ve birim fiyatını kontrol ederek değişimi daha kolay fark edebilir.

Yanıltıcı veya eksik fiyat etiketi tespit edilmesi hâlinde ürünün, raf etiketinin ve kasa fişinin fotoğrafı çekilerek Ticaret İl Müdürlüğüne, belediyeye veya ilgili meslek odasına başvurulabilir.