Hamas Trump’ın Gazze planını “kısmen” kabul etti
Filistinli gruplardan Hamas, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’ye ilişkin planının bazı maddelerini kabul ettiğini açıkladı. Grup, özellikle esir değişimi maddesi bağlamında istenen saha koşulları sağlanırsa tüm İsrailli esirlerin serbest bırakılmasına hazır olduklarını belirtti.
Musa Ebu Marzuk: “İşgal bitmeden silah bırakmayacağız”
Hamas’ın üst düzey yöneticilerinden Musa Ebu Marzuk, Trump planına ilişkin dikkat çeken bir açıklama yaptı. Marzuk, “İşgal bitmeden silahlarımızı teslim etmeyeceğiz. Gelecekte kurulacak Filistin devletine silah vereceğiz ve Gazze’yi kim yönetirse onun elinde silah olacak.” ifadelerini kullandı. Bu tür ifadeler, planın “silahsızlandırma” maddesinin uygulamaya geçirilmesi önünde önemli bir engel olarak yorumlanıyor.
Planın kilit maddesi: Silahların tasfiyesi ve uluslararası denetim
Trump’ın planında, Gazze’nin “askerden arındırılması” ve silah altyapısının ortadan kaldırılması; mevcut tünellerin, üretim tesislerinin yok edilmesi ve bağımsız denetçiler gözetiminde kalıcı imha ve geri alım programları yer alıyor. Hamas’ın bu maddelere karşı çekinceleri ve Musa Ebu Marzuk’un açıklamaları, planın uygulanmasını zorlaştırabilecek temel sorunları gösteriyor.
Esir değişimi ve insani güvenlik talepleri
Hamas yetkilileri, esir değişiminin ön koşullarının sağlanması hâlinde, esirlere ilişkin anlaşmalara olumlu bakabileceklerini ifade etti. Trump’ın açıklamalarına göre ABD, bu gelişmeyi barış için bir fırsat olarak görürken İsrail’e yönelik bazı talimatlar da gündeme geldi; Trump kısa süre önce İsrail’e bombardımanı durdurma çağrısında bulundu. Bu gelişmeler diplomaside yoğun hareketlilik yarattı.
Uluslararası aktörlerin arabuluculuğu ve bölgesel tepki
Katar, Mısır ve diğer bölgesel aktörlerin devreye girmesiyle müzakerelerin hızlanması bekleniyor. Ancak Musa Ebu Marzuk’un “silah teslim edilmeyecek” vurgusu, uluslararası toplumun planı uygulama ve güvenlik garantileri sağlamadaki zorluklarına işaret ediyor. Uzmanlar, planın sahada uygulanabilmesi için somut güvenlik, yerleşim ve denetim mekanizmalarının net biçimde tanımlanması gerektiğini belirtiyor.
Ne değişecek? Olası senaryolar
- İleri görüşlü uzlaşı: Arabulucuların devreye girmesiyle, sahada güvenlik garantileri ve denetimler netleştirilirse kademeli esir değişimleri ve ateşkes sağlanabilir.
- Geri tepen uygulama: Silahsızlandırma maddesinin sahada uygulanamaması ve Hamas’ın direnç göstermesi durumunda, plan parçalı kalabilir ve çatışmalar sürebilir.
- Bölgesel diplomasi tıkanması: Müzakerelerde arabulucu ülke katılımı yetersiz kalırsa, plan askıya alınabilir ve insani kriz derinleşebilir.